22/10/2025
భగినీ హస్త భోజనం అంటే ఏమిటి?
భగినీ హస్త భోజనం అనేది తోబుట్టువుల మధ్య ప్రేమ, అనుబంధాన్ని పెంపొందించే హిందూ సాంప్రదాయ పండుగ.
'భగినీ హస్త భోజనం' అంటే 'సోదరి చేతి భోజనం' అని అర్థం. ఈ పండుగ అక్కాచెల్లెళ్లు, అన్నదమ్ముల మధ్య ఉన్న అనుబంధాన్ని, ప్రేమను తెలియజేస్తుంది.
ముఖ్య ఉద్దేశం: ఈ రోజున అక్కాచెల్లెళ్లు తమ అన్నదమ్ములు ఆయురారోగ్యాలతో, సకల శుభాలతో ఉండాలని కోరుకుంటూ, వారిని తమ ఇంటికి ఆహ్వానించి, ప్రత్యేకంగా వంటలు చేసి భోజనం పెడతారు.
నమ్మకం: సోదరి చేతి వంట తిన్న సోదరుడికి యమభయం (అపమృత్యు భయం) తొలగిపోతుందని పురాణాల నమ్మకం.
1. ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు (తేదీ): ఉదాహరణకు, 2025లో ఈ పండుగ అక్టోబర్ 23, గురువారం నాడు వచ్చింది.
తిథి: ఈ పండుగ ప్రతి సంవత్సరం కార్తీక శుద్ధ విదియ తిథి నాడు వస్తుంది.
దీపావళి తర్వాత: ఇది దీపావళి పండుగ ముగిసిన (గోవర్ధన పూజ/బలిపాడ్యమి తర్వాత) రెండవ రోజు వస్తుంది.
దీనిని ఉత్తర భారతదేశంలో భాయ్ దూజ్ (Bhai Dooj) అని, మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో యమ ద్వితీయ, భ్రాతృ ద్వితీయ వంటి పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు.
2. విశిష్టత మరియు పురాణ గాథ:
ఈ పండుగ వెనుక ప్రధానంగా యముడు (యమధర్మరాజు) మరియు ఆయన సోదరి యమునా దేవి (యమునా నది)కి సంబంధించిన కథ ఉంది:
యమునా దేవికి తన అన్న అయిన యమధర్మరాజును ఇంటికి పిలిచి, తన చేతి వంటతో భోజనం పెట్టాలని చాలా కాలంగా కోరిక ఉండేది. కానీ, యముడికి నిత్యం పని ఒత్తిడి వలన తీరిక ఉండేది కాదు.
ఒకసారి, యముడు తన చెల్లెలి ఇంటికి వెళ్ళడానికి అంగీకరించాడు. యమున ఆనందంతో రుచికరమైన వంటకాలతో విందు సిద్ధం చేసింది.
యముడు ఆమె చేతి వంట తిని, ఆమె ఆతిథ్యానికి సంతోషించి, "ఏదైనా వరం కోరుకో" అని అడిగాడు.
అప్పుడు యమున, "ఈ రోజున (కార్తీక శుద్ధ విదియనాడు) ఏ సోదరుడైతే తన చెల్లెలి/అక్క ఇంటికి వచ్చి, ఆమె చేతి భోజనం చేస్తాడో, వారికి అపమృత్యు భయం లేదా నరక లోక వాసం కలగకూడదు" అని కోరింది.
యమధర్మరాజు చెల్లెలి కోరికను మన్నించి, ఆ వరాన్ని ప్రసాదించాడు. అప్పటి నుండి ఈ పండుగ సోదరులకు అపమృత్యు భయాలు తొలగించే పర్వదినంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
3. జరుపుకునే విధానం (సంప్రదాయం):
సోదర సోదరీమణులు ఈ రోజున తమ అనుబంధాన్ని ఇలా వ్యక్తం చేసుకుంటారు:
సోదరులను ఆహ్వానించడం: అక్కాచెల్లెళ్లు తమ అన్నదమ్ములను తమ ఇంటికి భోజనానికి ఆహ్వానిస్తారు.
పూజ మరియు తిలకం: సోదరుడు రాగానే, సోదరి వారిని ప్రేమగా కూర్చోబెట్టి, శుభ్రం చేసిన పీటపై కూర్చోమని చెప్తుంది. తర్వాత వారి నుదుటిపై తిలకం (బొట్టు) దిద్ది, హారతి ఇచ్చి, మిఠాయిలు తినిపిస్తుంది.
భోజనం: అక్కాచెల్లెళ్లు ప్రత్యేకంగా, ప్రేమతో వండిన భోజనాన్ని వడ్డిస్తారు. సోదరులు సంతోషంగా ఆ భోజనాన్ని స్వీకరిస్తారు.
కానుకలు: భోజనం అనంతరం, సోదరుడు తన సోదరిని ఆశీర్వదించి, ఆమెకు చీర, పసుపు-కుంకుమ, పండ్లు లేదా ఇతర కానుకలు (బహుమతులు) ఇస్తారు. దీని వలన సోదరికి సౌభాగ్యం కలుగుతుందని నమ్మకం.
ఈ పండుగ కుటుంబ బంధాలను, ప్రేమను పెంచడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. ఇది కేవలం భోజనం పెట్టడం మాత్రమే కాదు, సోదరుని క్షేమాన్ని కోరుతూ చేసే పూజగా భావిస్తారు.
