17/02/2026
"අලුත් වැඩක් කළා... කියන්න බලන්න හොඳයිද කියලා... "
"මවිසින් බදාම ස්ථරයක් මත ඇඳි මහියංගනය චෛත්යයේ ධාතු ගර්භ සිතුවමක්....."
"ඌව පළාතේ, බදුල්ල දිස්ත්රික්කයේ පිහිටි මහියංගනය රජමහා විහාරය වූකලී ක්රිස්තු පූර්ව යුගයේ දී ආරම්භ වූ බෞද්ධ පුදබිමකි. මෙහි ඉතාමත් පෞරාණික සහ වැදගත්ම ස්මාරකය සේ සලකනුයේ ස්තූපය යි.
යකෂයින් පළවා හැරීමට ලක්දිවට වැඩි බුදුන්වහන්සේ වැඩවිසූ ස්ථානයේ, උන්වහන්සේගෙන් ලබාගත් කේශධාතු තැන්පත්කර සුමන සමන් දෙවියන් විසින් මෙම චෛත්යය ඉදිකළ බැව් වංසකතාවේ සඳහන් වේ.
සොළොස්මස්ථානයට ද අයත් මෙම චෛත්යයේ පැවැත්ම උදෙසා, දේවාම්පියතිස්ස (ක්රි. පූ. 247 - 207), දුටුගැමුණු (ක්රි. පූ. 161 - 137), වෝහාරිකතිස්ස (ක්රි. ව. 209 - 231), II සේන (ක්රි. ව. 853 - 887), IV කාශ්යප (ක්රි. ව. 894 - 914), මහා විජයබාහු (ක්රි. ව. 1055 - 1110), මහා පරාක්රමබාහු (ක්රි. ව. 1153 - 1186), නිශ්ශංකමල්ල (ක්රි. ව. 1187 - 1196) යනාදී රජවරැන් විසින් විවිධ මැදිහත්වීම් සිදුකර ඇත.
කෙසේවෙතත් විසිවන සියවස මැදභාගය වනතෙක්ම ගරාවැටුණු දාගැබක් සේ පැවති මේ ස්මාරකය, පළමු අගමැති ඩී. එස්. සේනානායක මැතිතුමාගේ මූලිකත්වයෙන්, මහචාර්ය සෙනරත් පරණවිතානයන් ගේ මැදිහත්වීමෙන් කැණීම්කර සංරක්ෂණය කිරීම ඇරඹූ බැව් සඳහන් වේ.
1951 වසරේ දී සිදුවූ මෙම පුරාවිද්යා කැණීම්වල ප්රතිඵලයක් ලෙස ස්තූපය අභ්යන්තරයේ ගඩොලින් බැඳ තිබූ සිතුවමින් අලංකාරවත් කළ ධාතු ගර්භය සොයාගෙන ඇත. අඩි 4ක් දිග පළලැති මෙහි තිබී කාසි, ලෝහ ප්රතිමා සහ තවත් පුරාවස්තු හමුවී ඇති අතර, මින් වැදගත්ම සොයාගැනීම වූයේ බිත්ති පුරා ඇඳි සිතුවම් ය.
මහාවංසයේ සඳහන් මහා විජයබාහු රජු ගේ මහියංගන ස්තූප ප්රතිසංස්කරණය මෙම ධාතු ගර්භයේ තිබී හමුවූ පුරාවස්තු අනුව තහවුරැ වී ඇති අතර, ඒ අනුව බිතුසිතුවම් ද 12වන සියවසට අයත් බැව් නිසැකවම කාලනීර්ණය වී ඇත. අද වනවිට මෙම මාහැඟි සිතුවම් ගොන්න අනුරාධපුර පුරාවිද්යා කෞතුකාගාරයේ ස්ථිර ප්රදර්ශනයට තබාතිබෙනු දැකගත හැකිය.
දැව ඵලකයක මාවිසින් ප්රනිර්මාණය කළ, මෙම චිත්රය ද ධාතු ගර්භයේ කැඩී බිඳී ගොස් තිබී හමුවූ නොයෙකුත් සිතුවම් අතරින් තෝරාගත් එක් සිතුවමකි. වර්ණ මාධ්යය ලෙස ඇක්රලික් උපයෝගී කරගනිමින් ඇඳි මෙම සිතුවම් කැබැල්ලෙන් දැක්වෙනුයේ බුදුරදුන් සමග එක් හිමිනමක් ද, නැතහොත් භික්ෂූන් වහන්සේලාම දෙනමක් ද යන්න නිසැකවම පැවසීම අවිනිශ්චිතය.
සැබෑ බදාම මත ඇඳ තිබූ මෙම සිතුවම් හා සමාන වීම පිණිස මවිසින් මේ ප්රතිනිර්මාණය සිදුකරනු ලැබූයේ ලෑල්ල මත කෘත්රීම ආලේපනයක් (Modelling & Texture Paste) තැවරීමෙන් අනතුරැව ය.
එසේනම් ඔබට ද ඔබගේ නිවහන, කාර්යාලය, නිවාඩු නිකේතන වැනි ඕනෑම ස්ථානයක් මෙවැනි විචිත්රවත් සභ්යත්වයක ඓතිහාසික සහ කලාත්මක අගයෙන් යුත් කලාකෘතීන්ගෙන් සරසා ගැනීමට අවශ්ය නම් නොපමාව අමතන්න..."
ඉන්දික - 0711363516 (Whatsapp)