08/04/2025
ලංකාවේ අපේ පැරණිත ම ජන කොට්ඨාසය ආදීවාසීන් වගේ නවසීලන්තයේ පැරණිත ම ජන කොට්ඨාසය විදියට Māori (මාඕරි) ජනතාව හදුන්වන්න පුලුවන්. ඉතිං මම අද ඔයාලට කියන්නේ යන්නේ මාඕරි ජනතාව ගැන. එයාලාට ම ආවේණික දේවල් ගැන තමයි මම අද කතා කරන්නේ.
මාඕරිවරු නවසීලන්තයේ ආදිවාසී පොලිනීසියානු ජනතාව විදියට හදුවන්න පුලුවන්. මාඕරිවරු ආරම්භ වූයේ නැගෙනහිර පොලිනීසියාවේ පදිංචිකරුවන්ගෙන් වන අතර, ඔවුන් දළ වශයෙන් 1320 සහ 1350 අතර කාලය තුළ කැනෝ ගමන් රැළි කිහිපයකින් නවසීලන්තයට පැමිණියේය.
ඉතිං මේ අයට ම විශේෂ වුනු ගොඩක් දේවල් අපිට බලාගන්න පුලුවන්. ලංකාවේ ආදීවාසීන් බලන්න අපි දඹානට යනවා වගේ මෙහෙ මාඕරි අයගේ ජීවන රටාව බලන්න Rotorua mitai maori village (රොටරුවා මිටයි මාඕරි විලේජ්) එකට යන්න පුලුවන්. සාමාන්යයෙන් ඒ ප්රවේශපත්රය ටිකක් මිල අධික වුනත් සංචාරක ආකර්ෂණය නොඅඩුව ඒ ස්ථානයේ දකින්න පුලුවන්.
මේ මාඕරි ජනතාවට ම විශේෂ වුනු දෙයක් තමයි ටැටූ කලාව කියන්නේ, ඉතිං එයාලා මේ ටැටූ කරන්නේ ගැඹුරු සංස්කෘතික පුරුද්දක් විදියට වගේ ම පරම්පරාව, තත්ත්වය හා ජයග්රහණය සංකේතවත් කරන්න. එයාලාගේ මේ ටැටූ කලාව කියන්නේ ලොකු විස්තරාත්මක දෙයක්. එයාලා මේ ටැටූ කලාව tāmoko (ටමෝකෝ) කියන්නේ නමින් හදුන්වනවා.
සාම්ප්රදායික මාඕරි පච්ච කෙටීම හෙවත් ටමෝකෝ කියන්නේ ගැඹුරු සංකේතාත්මක හා සංස්කෘතික වශයෙන් වැදගත් ක්රියාවලියක් වන අතර එහිදී මෝස්තර සමට කැටයම් කරනු ලබන්නේ ඉඳිකටු නොව කැටයම් කළ අස්ථි හෝ ලී වැනි ස්වාභාවික ප්රභවයන්ගෙන් සාදන ලද වර්ණක භාවිතා කරයි.
මාඕරි සාම්ප්රදායිකව ඔවුන්ගේ ටාමොකෝ තීන්ත සදහා ස්වභාවික අමුද්රව්ය භාවිතා කළ අතර, ඒ අතරට අව්හෙටෝ දළඹුවාගෙන් ලබාගත් මළපහ සහ අනෙකුත් ද්රව්යවන කෞරි ගම්, ජලය, මාළු තෙල් හෝ මහෝ සහ පොරෝපොරෝ වැනි ශාක වලින් ලබාගත් ලාටු සමඟ මිශ්ර කර ඇත. අඳුරු මුහුණේ පච්ච කොටා ගැනීම සඳහා, ඔවුන් අව්හෙටෝ වෙනුවට තද නිල් මැටි වර්ගයක් වන පුකෙපොටෝ භාවිතා කළහ.
මේ ටමෝකෝවලට විවිධ අර්ථයන් පවා තියෙනවා.
ටමෝකෝ මුහුණේ සහ ශරීරයේ පැළඳ සිටින නමුත් මුහුණේ පච්ච කොටා ගැනීම සඳහා ස්ත්රී පුරුෂ භාවය අනුව වෙනස් වෙනවා. පිරිමින්ට මුළු මුහුණේම හෝ මුහුණේ පහළ භාගයේ පමණක් දක්නට ලැබෙන අතර, කාන්තාවන් නිකටේ සහ සමහර විට නිකට සහ තොල් දෙකෙහිම ටමොකෝ අදිනු ලබයි. වර්තමානයේ, කාන්තාවක් තොල්වල ටමෝකෝ පැළඳ සිටී නම්, එයින් අදහස් වන්නේ ඇය මාඕරි භාෂාව චතුර ලෙස කතා කරන්නියක් බවයි.
ඉතිං ඇත්තට ම මේ මාඕරි ජනතාව ගැන එක ලිපියකින් ලියලානම් ඉවර කරන්න අමාරුයි. එයාලාගේ කලාව, කෑම බීම, ඇදුම් පැලදුම් මේ හැමදේම එක ම ලිපියකින් ලියා අවසන් කරන්නේ කොහොමද? ලස්සන ලස්සන දේවල් දඩිබිඩියේ ඉවර කරනවාට වඩා හරි ලස්සනට ගලපලා මම ඔයාලට අරගෙන එන්නම්. අදට එයාලාගේ මේ ටැටූ කලාව ගැන විතරයි මේ ලිපියෙන් අරගෙන ආවේ. ඒකත් සම්පූර්ණ ම ටැටූ කලාව ගැන නෙවෙයි පොඩි අදහස් ඔයාලා එක්ක බෙදාගන්න. අවුරුදු දහස් ගණනක් පැරණි මේ දේවල් පොඩි ලිපියකින් සම්පූර්ණයෙන් ලියා අවසන් කරන්නනම් කිසි ම කෙනෙක්ට අමාරුයි.
අනෙක් ලිපියෙන් මාඕරි ජනතාවගේ කලාව වගේ ම "හකා" නර්තනය ගැනත් අරගෙන එනකම් පරිස්සමින් ඉන්න. ආදරෙයි❤️