02/12/2025
CÁCH NUÔI MEN SOURDOUGH BẤT BẠI
Cách nuôi men tự nhiên hay men sourdough có nhiều người chia sẻ. Mình thử vài cách nuôi men.
Cá nhân mình thấy cách nuôi của tác giả Ken Forkish (chia sẻ trong cuốn Pizza nhà làm ngon như ngoài hàng - https://thinhsourdough.top/sah-pizza-nha-lam-ngon-nhu-ngoai-hang-shopee) ổn nhất. Lý do vì sao cách nuôi men của ông dễ thành công:
✅ Sử dụng bột mì nguyên cám giai đoạn đầu nuôi men (bột mì nguyên cám nhiều dưỡng chất lợi khuẩn so với với bột mì trắng)
✅ Lượng bột mì nguyên cám nhiều cụ thể 100g.
✅ Dùng nước ấm 38 độ để kích hoạt quá trình lên men ở giai đoạn đầu.
Mình nuôi men theo cách này chỉ sau 5 ngày đã có men làm bánh. Vào ngày thứ 6 mình tạo thử levain. Khá ngạc nhiên chỉ sau 5 ngày mà men đã nở gần gấp 3. Cấu trúc men và mùi hương men không khác nhiều so với con men vài năm tuổi mình vẫn đang dùng để làm bánh mì sourdough.
Trong khi nhiều cách nuôi men khác phải mất thậm chí 15 ngày men mới đủ khỏe để làm bánh.
Bây giờ vào phần nuôi men. Mình làm vào tháng 11 ở Hà Nội. Lúc này trời hanh khô. Nhiệt độ dao động từ 13-24 (đêm rét ngày nắng hanh).
1. DỤNG CỤ NGUYÊN LIỆU CẦN CHUẨN BỊ:
✍️ Hộp nhựa 1l có chia vạch (https://thinhsourdough.top/hop-nhua-nuoi-men-shopee)
✍️ Bột mì nguyên cám Atta (mình dùng bột mì này cho rẻ) (https://thinhsourdough.top/bot-mi-atta)
✍️ Bột mì nguyên cám Bob (vào buổi tối ngày thứ 5 mình mới chuyển sang bột bob) chỉ dùng 75g không tốn lắm. Bột bob bắt buộc phải có nếu làm bánh mì sourdough nguyên cám (vì bột Atta protein chỉ 6% không làm bánh mì sourdough ngon được đâu) (https://thinhsourdough.top/bot-mi-nguyen-cam-bob)
✍️ Bột mì 13 cái cân (dùng để duy trì men) (https://thinhsourdough.top/bot-mi-so-13-cai-can-shopee)
✍️ Nhiệt kế (https://thinhsourdough.top/nhiet-ke-thuc-pham-shopee)
2. CÁCH NUÔI MEN SOURDOUGH:
Ngày 1: vào bất kỳ lúc nào trong ngày, cụ thể mình làm vào buổi chiều. Cho 100g nước (nhiệt độ 38 độ C) và 100g bột mì nguyên cám atta vào hộp. Không đậy nắp vài tiếng để lấy hệ vi khuẩn ở môi trường bên ngoài. Sau đó mới đóng nắp.
Ngày 2: buổi tuối, sau 24h men vẫn chưa xi nhê gì đâu, cho 100g bột mì nguyên cám và 100g nước nhiệt độ 38 độ C. Trộn đều. Không đậy nắp vài tiếng. Sau đó mở nắp vài tiếng.
Ngày 3: Sau 48h hộp men đã có dấu hiệu lên men. Như video men đã nở gấp 2-3 lần rồi. Bề mặt có nhiều bọt khí. Bỏ đi một nửa hỗn hợp.
Cho vào 100g bột mì nguyên cám atta và 100g nước nhiệt độ 38 độ C. Để ở nhiệt độ phòng. Lúc này đậy chặt nắp.
Ngày thứ 4: Bỏ đi khoảng 3/4 men, cho thêm vào 100g nhiệt độ 29 độ C và 100g bột atta. Trộn đều. Đậy chặt nắp.
Ngày 5: Chỉ lấy 50g men cho thêm 150g nước nhiệt độ phòng và 75g bột mì nguyên cám bob cộng với 75g bột mì đa dụng hoặc bột mì 13 đều được
Ngày 6: Sáng hôm thứ 6 men đã nở gấp đôi, bề mặt đầy bọt khí. Lúc này mình biết men đã làm bánh được rồi. Mình để men trong tủ lạnh vì muốn làm bánh vào hôm sau. Bạn nào nóng vội có thể làm levain ngay bước này.
Tối 6 mình tạo levanin: lấy 20g men thêm vào 40g nước nhiệt độ phòng và 40g bột mì 13
Sáng ngày thứ 7: Men đã nở gấp 3 lần, bề mặt nhiều bọt khí, có cấu trúc rễ tre. Như vậy men đã tiêu chuẩn.
4. CÁCH BẢO QUẢN MEN
Có hai cách phổ biến dùng men để làm bánh.
Một là dùng trực tiếp từ men mẹ. Ví dụ tối bạn cho men mẹ ăn sáng hôm sau bạn lấy một lượng đủ dùng làm bánh. Còn dư để tủ lạnh.
Hai là tạo levain. Bạn lấy một lượng men mẹ cho ăn với bột mì và nước. Sau đó dùng tất cả để làm bánh.
Mình dùng linh hoạt cả hai. Ví dụ men mẹ đến kỳ cho ăn mà muốn làm bánh luôn thì cho ăn nhiều hơn để lấy luôn một phần men mẹ làm bánh.
Hoặc nếu vừa cho men mẹ ăn đã cất tủ lạnh mà lại có nhu cầu làm bánh tiếp thì lấy một phần men mẹ làm levain.
Riêng phần men mẹ mình bảo quản tủ lạnh. Men lỏng nên không để được lâu. Khoảng 3-4 ngày nên cho ăn một lần.
Cụ thể: mình hay cho ăn tỷ lệ 1:2:2 hay 1:4:4 tùy thời tiết và lượng men dùng. Thường cho ăn buổi tối. Sáng hôm sau cất tủ lạnh.
Phần men bỏ đi hay còn gọi sourdough discard. Có thể dùng làm bánh. Cứ search sourdough discard recipe sẽ ra.
5. LÀM BÁNH THỬ VỚI CON MEN MỚI NUÔI
270g bột mì bob
30g bột mì 13 cái cân
230g nước nhiệt độ phòng
3g muối
100g levain (tạo theo tỷ lệ 1:2:2, 20g men với 40g nước và 40g bột )
Autolyse bột với nước 30 phút.
Cho men vào bột. Đem nhào 5 phút. Sau đó cho muối nhào tiếp 7 phút. Lúc này bột kéo màng mỏng. Mình dùng máy nhào bột Zacme (máy có 11 số mình nhào ở số 6)
Cho nghỉ 5 phút. Đem bàn đã xịt nước. Snap&fold vài lần. Sau đó vê bột để tạo khối bột căng mịn.
Coild fold 2 lần cách nhau 30-40 phút.
Đem ủ cho nở 70%. Mất tầm 7h.
Tạo hình khối bột oval. Cho vào rổ ủ.
Hôm nay mình nướng trong ngày nên ủ cho đến khi ấn vào khối bột thấy vết lõm phồng trở lại là được. Nếu có thời gian nên ủ lạnh để hương vị bánh ngon hơn. Với mình mất tầm 1h.
Cho vào trong ngăn đông để cho dễ rạch bánh. Trong khi đó làm nóng lò nướng 235 độ với nồi gang.
Rạch bánh rồi nướng nồi gang đậy nắp 230 độ trong 25 phút. Mở nắp lấy bánh nướng trần 210 độ trong 10 phút.
Xem video: https://youtu.be/zAo9hW31edA