18/03/2026
SAI LẦM CHIẾN LƯỢC: HOA KỲ ĐỌC NHẦM SỰ ‘IM LẶNG’ CỦA IRAN TRONG CUỘC CHIẾN DRONE
Khi Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ tuyên bố rằng tần suất Iran phóng drone đã giảm tới 83%, nhiều quan chức ở Washington nhanh chóng xem đó là dấu hiệu rõ ràng của chiến thắng chiến lược. Tại Lầu Năm Góc, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine, tự tin nói rằng Mỹ đã “đánh vào nguồn gốc của drone Iran” và làm suy yếu nghiêm trọng năng lực của Tehran.
Nhưng nghịch lý ở chỗ: chính những dữ liệu từ truyền thông và cơ quan phân tích phương Tây lại đặt ra câu hỏi ngược lại — phải chăng Washington đang lặp lại sai lầm cũ của mình khi nhầm lẫn hoạt động suy giảm với năng lực suy giảm?
Ở một chiến trường mà bản chất là tính bất đối xứng, “ít hơn” chưa chắc đã đồng nghĩa với “yếu hơn”. Và trong trường hợp Iran, điều đó có thể là dấu hiệu của một chiến thuật mới, chứ không phải thất bại.
________________________________________
MỘT BỨC TRANH TRÁI NGƯỢC TỪ THỰC ĐỊA
NBC News xác thực hơn 30 video và ảnh vệ tinh từ chiến trường, cho thấy drone Iran vẫn xuyên thủng hệ thống phòng thủ Mỹ và đồng minh tại bảy quốc gia Trung Đông. Trong số 26 vụ tấn công được phân tích, có đến 21 vụ drone Iran đánh trúng mục tiêu — một tỷ lệ thành công đáng ngại nếu đặt cạnh các tuyên bố rằng vũ khí của Iran đã gần như bị vô hiệu hóa.
Những hình ảnh đó, bao gồm đoạn video một drone lao xuống gần căn cứ Mỹ ở Kuwait và tạo ra cột khói lớn, cho thấy một thực tế không thể phủ nhận: Iran không hề mất đi khả năng tấn công — họ chỉ đang sử dụng nó một cách chọn lọc hơn.
Sự đối lập giữa tuyên bố từ Lầu Năm Góc và dữ liệu thực địa không chỉ là chuyện kỹ thuật. Nó là lời nhắc nhở về sai lầm lịch sử của Mỹ trong Chiến tranh Vùng Vịnh 1991, khi Hoa Kỳ tin rằng không quân Iraq đã bị “vô hiệu hóa”, để rồi phân tích hậu chiến cho thấy phần lớn năng lực vẫn còn nguyên vẹn. Bối cảnh hiện nay mang lại một cảm giác quen thuộc và rủi ro.
________________________________________
TEHRAN ĐANG IM LẶNG — NHƯNG ĐÓ LÀ SỰ IM LẶNG CÓ TÍNH TOÁN
Hudson Institute ghi nhận rằng dù tần suất phóng tên lửa và drone của Iran giảm 70–85% trong tuần đầu tiên của chiến dịch Epic Fury, chuỗi chỉ huy (kill chain) của Iran vẫn hoạt động đầy đủ, và các đơn vị drone–missile của Tehran vẫn tiến hành tấn công ở quy mô lớn.
Những dữ liệu mở cho thấy Iran đã phóng hơn 1.522 drone và 585 tên lửa chỉ tính đến ngày 5 tháng 3 — con số cho thấy kho dự trữ và năng lực sản xuất của họ vẫn còn dồi dào.
Đáng chú ý hơn, Iran đang tái định hướng mục tiêu. Tỷ lệ tấn công nhắm vào Israel giảm từ 40% xuống hơn 20%, trong khi tỷ trọng tấn công vào căn cứ Mỹ và các quốc gia Vùng Vịnh tăng lên rõ rệt. Điều này không phải là dấu hiệu của suy yếu, mà là dấu hiệu của thích ứng chiến lược — điều mà Iran đặc biệt giỏi trong bối cảnh bị tấn công liên tục.
CSIS cũng xác nhận rằng drone Iran vẫn là công cụ gây áp lực chủ đạo tại Vịnh Ba Tư, với các cuộc tấn công phân bố rộng và làm quá tải hệ thống phòng thủ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, nơi ghi nhận tới 1.422 drone chỉ trong tuần đầu.
Nếu có một “sự im lặng” từ Iran, đó là sự im lặng của việc chờ thời điểm thuận lợi để thay đổi nhịp độ chiến dịch — không phải im lặng của sự kiệt sức.
________________________________________
WASHINGTON ĐANG HIỂU SAI BÀI TOÁN CHI PHÍ
Điểm yếu đáng lo của Mỹ không nằm ở việc drone Iran gây ra bao nhiêu thiệt hại, mà nằm ở chi phí vô lý để Mỹ đối phó với chúng. Fox News và nhiều nguồn quốc phòng chỉ ra rằng Mỹ đã phải dùng đến hàng trăm tên lửa Patriot — mỗi quả có thể tốn hàng triệu USD — để bắn hạ những drone Shahed chỉ trị giá vài chục nghìn USD.
Đây là bài toán mà bất kỳ chuyên gia chiến lược nào cũng nhìn thấy ngay lập tức: chiến tranh tiêu hao chi phí. Iran hiểu rõ điều này và tiếp tục sử dụng drone như công cụ ép buộc kinh tế và tâm lý, chứ không chỉ là công cụ tấn công vật lý.
Đồng thời, theo Military.com, mặc dù Mỹ tuyên bố đã bắn hạ phần lớn drone, chính các chuyên gia drone Mỹ cũng thừa nhận rằng chỉ cần một chiếc lọt qua là đủ làm thay đổi cán cân chiến lược — như vụ tấn công khiến 6 lính Mỹ thiệt mạng ở Kuwait.
Tệ hơn nữa, Iran đã bắn hạ 11 máy bay MQ-9 Reaper, gây thiệt hại 330 triệu USD — một đòn giáng vào năng lực ISR [Tình báo – Giám sát – Trinh sát] của Mỹ mà Lầu Năm Góc khó có thể xem nhẹ.
________________________________________
SỰ LẠC QUAN CHIẾN LƯỢC CỦA MỸ CÓ THỂ DẪN ĐẾN QUYẾT ĐỊNH SAI LẦM
Các tuyên bố rằng Iran “gần như bị tiêu diệt hoàn toàn” — như những phát biểu liên tục của Tổng thống Donald Trump, được PolitiFact phân tích — không nhất thiết phản ánh thực tế chiến trường. Thậm chí, PolitiFact chỉ ra rằng dù tần suất tấn công giảm, Iran vẫn duy trì khả năng gây thiệt hại đáng kể, và chưa có bằng chứng cho thấy quân đội Iran suy sụp như các tuyên bố mạnh miệng của Washington.
Sai lầm lớn nhất mà Mỹ có thể phạm phải không phải là đánh giá thấp Iran, mà là đánh giá sai bản chất của sự giảm tấn công. Một chiến dịch drone giảm nhịp không phải là chiến dịch thất bại. Nó có thể là chiến dịch chuẩn bị cho đợt tấn công tiếp theo.
Iran có lịch sử kiên nhẫn (cuộc chiến 8 năm với Iraq). Và trong một cuộc chiến mà cả drone, tên lửa, chiến tranh tâm lý và chiến tranh chi phí đều đang vận hành song song, khoảng lặng thường là dấu hiệu của sự chuyển hóa — không phải sự đầu hàng.
________________________________________
THEO - Kết luận từ các nguồn DefenseScoop, NBC News, CSIS, Hudson Institute và Military.com cho thấy có một thực tế khó tránh:
Iran không hề suy giảm năng lực drone theo cách Washington mô tả. Sự sụt giảm tần suất tấn công chỉ là một lớp sương mù chiến lược — một chiến thuật được thiết kế để làm Hoa Kỳ chủ quan, nóng vội leo thang hoặc hiểu nhầm trạng thái của chiến trường.
Washington đã từng đọc sai những khoảng lặng tương tự tại Iraq, Afghanistan, Syria, và Libya. Nếu không thận trọng, cuộc chiến drone với Iran có thể trở thành chương tiếp theo của chính sai lầm ấy.
Trong một cuộc chiến mà “ít hơn” có thể là “ẩn mình nhiều hơn”, câu hỏi quan trọng nhất dành cho Washington lúc này không phải là Iran còn phóng bao nhiêu drone, mà là: Iran muốn Mỹ nhìn thấy mình có bao nhiêu vũ khí?
________________________________________
Nguồn tham khảo
1. DefenseScoop
2. NBC News
3. Yogyapost
4. RFU News
5. Fox News
7. Hudson Institute
8. CSIS – Center for Strategic & International Studies
9. Defence Security Asia
10. Military.com
________________________________________
Nguồn: Tin Hay Thế Giới