Hoa Lư Legacy, số 8, Ngõ 197 Đinh Tiên Hoàng (2026)

15/05/2026

𝐓𝐑𝐀𝐍𝐆 𝐏𝐇𝐔̣𝐂 𝐐𝐔𝐀𝐍 𝐋𝐀̣𝐈 𝐓𝐇𝐎̛̀𝐈 𝐋𝐄̂ 𝐓𝐑𝐔𝐍𝐆 𝐇𝐔̛𝐍𝐆 – 𝐏𝐡𝐚̂̀𝐧 𝟐
𝐓𝐫𝐢𝐞̂̀𝐮 𝐩𝐡𝐮̣𝐜 (𝐭𝐢𝐞̂́𝐩…)
𝑪𝒂́𝒄 𝒍𝒐𝒂̣𝒊 𝒎𝒖̃ 𝒌𝒉𝒂́𝒄
*𝐓𝐑𝐈𝐄̣̂𝐔 𝐏𝐇𝐔̣𝐂 𝐎̂ 𝐒𝐀

𝐿𝑒̂ 𝑡𝑟𝑖𝑒̂̀𝑢 𝑐ℎ𝑖𝑒̂́𝑢 𝑙𝑒̣̂𝑛ℎ 𝑡ℎ𝑖𝑒̣̂𝑛 𝑐ℎ𝑖́𝑛ℎ chép quy chế triều phục năm 1661: “𝐻𝑜𝑎̀𝑛𝑔 𝑡𝑢̛̉, 𝑣𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 𝑡𝑢̛̉ đ𝑢̛𝑜̛̣𝑐 𝑝ℎ𝑜𝑛𝑔 𝑡𝑢̛𝑜̛́𝑐 𝑞𝑢𝑎̣̂𝑛 𝑐𝑜̂𝑛𝑔 đ𝑜̣̂𝑖 𝑚𝑢̃ 𝑜̂ 𝑠𝑎 𝑐𝑜́ 𝑐ℎ𝑖̉ đ𝑒𝑛 đ𝑜̣̂𝑡 𝑛𝑜̂̉𝑖, 𝑡𝑟𝑖𝑒̂̀𝑢 𝑝ℎ𝑢̣𝑐 𝑑𝑢̀𝑛𝑔 𝑚𝑎̀𝑢 đ𝑜̉, 𝑡𝑟𝑢̛̣𝑐 𝑙𝑖̃𝑛ℎ, 𝐵𝑜̂̉ 𝑡𝑢̛̉ ℎ𝑖̀𝑛ℎ 𝐻𝑜̂̉ 𝑏𝑎́𝑜, 𝑑𝑎̂𝑦 𝑡ℎ𝑎𝑜 𝑘𝑒́𝑝 𝑐𝑜́ 𝑛𝑔𝑜̣𝑐, đ𝑒𝑜 𝑘𝑖𝑒̂́𝑚. 𝐶𝑎́𝑐 𝑐ℎ𝑢̛́𝑐 𝑐𝑎𝑖 𝑞𝑢𝑎̉𝑛, 𝑐𝑎𝑖 đ𝑜̣̂𝑖 𝑐𝑜́ 𝑡𝑢̛𝑜̛́𝑐 𝑞𝑢𝑎̣̂𝑛 𝑐𝑜̂𝑛𝑔 đ𝑜̣̂𝑖 𝑚𝑢̃ 𝑂̂ 𝑆𝑎, 𝑡𝑟𝑖𝑒̂̀𝑢 𝑝ℎ𝑢̣𝑐 𝑑𝑢̀𝑛𝑔 𝑚𝑎̀𝑢 đ𝑜̉, 𝑡𝑟𝑢̛̣𝑐 𝑙𝑖̃𝑛ℎ, 𝐵𝑜̂̉ 𝑡𝑢̛̉ ℎ𝑖̀𝑛ℎ 𝑣𝑜𝑖, 𝑑𝑎̂𝑦 𝑡ℎ𝑎𝑜 𝑘𝑒́𝑝, đ𝑒𝑜 𝑘𝑖𝑒̂́𝑚…𝐶𝑜𝑛 𝑐ℎ𝑎́𝑢 𝑐𝑢̉𝑎 𝑞𝑢𝑎𝑛 𝑣𝑎̆𝑛 đ𝑢̛𝑜̛̣𝑐 𝑡𝑎̣̂𝑝 𝑎̂́𝑚, 𝑘ℎ𝑖 𝑣𝑎̀𝑜 𝑐ℎ𝑎̂̀𝑢 𝑛ℎ𝑎̣̂𝑛 𝑛ℎ𝑖𝑒̣̂𝑚 𝑣𝑢̣ đ𝑜̣̂𝑖 𝑚𝑢̃ 𝑂̂ 𝑆𝑎 đ𝑜̛𝑛 𝑔𝑖𝑎̉𝑛, 𝑎́𝑜 𝑡ℎ𝑎𝑛ℎ 𝑐𝑎́𝑡 𝑐𝑜́ 𝑙𝑜́𝑡.”

𝑸𝒖𝒚 𝒄𝒉𝒆̂́ 𝒕𝒓𝒊𝒆̂̀𝒖 𝒑𝒉𝒖̣𝒄 𝒏𝒂̆𝒎 1721 về cơ bản 𝒕𝒖̛𝒐̛𝒏𝒈 𝒕𝒖̛̣ 𝒒𝒖𝒚 𝒄𝒉𝒆̂́ 𝒏𝒂̆𝒎 1661, ngoài ra còn có quy định: “𝑐𝑎́𝑐 𝑐ℎ𝑢̛́𝑐 𝑡𝑟𝑢̛𝑜̛̉𝑛𝑔 𝑠𝑢̛̉, ℎ𝑖̀𝑛ℎ 𝑠𝑢̛̣, 𝑡ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑠𝑢̛̣, 𝑐ℎ𝑎́𝑛ℎ 𝑝ℎ𝑜́ 𝑡𝑢̛ 𝑛𝑔ℎ𝑖, 𝑝ℎ𝑢̉ ℎ𝑖𝑒̣̂𝑢 𝑢𝑦́, 𝑡ℎ𝑖̣ đ𝑜̣̂𝑐, 𝑔𝑖𝑎̉𝑛𝑔 𝑑𝑢̣, 𝑣𝑒̣̂ 𝑢́𝑦, 𝑡𝑟𝑖 𝑏𝑎̣, đ𝑜̂ 𝑠𝑢̛̣, 𝑡𝑟𝑖 𝑠𝑢̛̣, đ𝑖𝑒̂̉𝑛 𝑠𝑢̛̣, 𝑐ℎ𝑢̉ 𝑏𝑎̣, 𝑥𝑎̃ 𝑚𝑢̣𝑐, 𝑛𝑔𝑢̣𝑐 𝑡ℎ𝑢̛̀𝑎, 𝑣𝑎̀ 𝑐𝑎́𝑐 ℎ𝑎̀𝑛𝑔 𝑇𝑢̣𝑛𝑔 𝑞𝑢𝑎𝑛, 𝑡𝑎̣𝑝 𝑙𝑢̛𝑢 đ𝑜̣̂𝑖 𝑚𝑢̃ 𝑂̂ 𝑆𝑎 đ𝑜̛𝑛 𝑑𝑎̣𝑛𝑔, 𝑎́𝑜 𝑇ℎ𝑎𝑛ℎ 𝐶𝑎́𝑡 𝑐𝑜́ 𝑙𝑜́𝑡…𝐶𝑎́𝑐 𝑐ℎ𝑢̛́𝑐 𝑝ℎ𝑢̣𝑛𝑔 𝑛𝑔𝑢̛̣, 𝑔𝑖𝑎́𝑚 𝑏𝑎̣ (𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 𝑛𝑔𝑎̣𝑐ℎ 𝑛𝑜̣̂𝑖 𝑞𝑢𝑎𝑛) đ𝑜̣̂𝑖 𝑚𝑢̃ 𝑂̂ 𝑆𝑎, 𝑎́𝑜 𝑇ℎ𝑎𝑛ℎ 𝐶𝑎́𝑡 𝑐𝑜́ 𝑙𝑜́𝑡, 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑐𝑜́ 𝑝ℎ𝑢́ ℎ𝑎̣̂𝑢.”

Tổng kết lại 𝐦𝐮̃ 𝐎̂ 𝐒𝐚 𝐭𝐡𝐨̛̀𝐢 𝐋𝐞̂ 𝐓𝐫𝐮𝐧𝐠 𝐇𝐮̛𝐧𝐠 𝐜𝐨́ 𝟑 𝐝𝐚̣𝐧𝐠
- Mũ Ô Sa chỉ đen đột nổi
- Mũ Ô Sa thường mặc với Bổ phục
- Mũ Ô Sa đơn dạng mặc với áo Thanh Cát .

Trong đó, mũ Ô Sa có chỉ đen đột nổi và mũ Ô Sa thông thường kết hợp với bổ phục, riêng mũ Ô Sa đơn dạng kết hợp với áo Thanh Cát.

*𝐓𝐑𝐈𝐄̂̀𝐔 𝐏𝐇𝐔̣𝐂, 𝐓𝐇𝐔̛𝐎̛̀𝐍𝐆 𝐏𝐇𝐔̣𝐂 𝐋𝐔̛𝐎̛𝐍𝐆 𝐂𝐀̂𝐍 Đ𝐄𝐍

Theo quy chế năm 1661 và năm 1721, hoàng tử, vương tử chưa được phong tước khi vào chầu đều đội 𝒎𝒖̃ 𝑳𝒖̛𝒐̛𝒏𝒈 𝑪𝒂̂𝒏 đ𝒆𝒏, 𝒎𝒂̣̆𝒄 𝒂́𝒐 𝒕𝒉𝒆 đ𝒆𝒏. Loại “𝐦𝐮̃ 𝐦𝐚́𝐭” này vào thời vua Lê Thánh Tông được ưa chuộng đến nỗi xảy ra tình trạng cát trộm lông đuôi ngựa công để làm mũ, khiến năm 1467 triều đình phải hạ lệnh cấm dệt tạo mũ Lương Cân.

Lịch triều hiến chương loại chí còn cho biết một trong những quy định về chất liệu tạo mũ của hoàng thân, vương thân năm 1720 là “𝑚𝑢̃ 𝑚𝑢̀𝑎 𝑥𝑢𝑎̂𝑛 - 𝑚𝑢̀𝑎 ℎ𝑒̀ 𝑑𝑢̀𝑛𝑔 đ𝑢𝑜̂𝑖 𝑛𝑔𝑢̛̣𝑎, 𝑚𝑢̀𝑎 𝑡ℎ𝑢 - 𝑚𝑢̀𝑎 đ𝑜̂𝑛𝑔 𝑑𝑢̀𝑛𝑔 đ𝑜𝑎̣𝑛 𝑚𝑎̀𝑢 ℎ𝑢𝑦𝑒̂̀𝑛." Chính vì thường được sử dụng vào mùa nóng nên loại mũ này được định danh là Lương Cân, tức mũ mát.

*𝐓𝐑𝐈𝐄̂̀𝐔 𝐏𝐇𝐔̣𝐂 𝐆𝐈𝐀̉𝐈 𝐓𝐑𝐀̃𝐈

Theo quy chế năm 1721, thượng thư, ngự sử, phó đô ngự sử, đề hình, hiến sứ, giám sát ngự sử các đạo v.v… đều đ𝐨̣̂𝐢 𝐦𝐮̃ 𝐆𝐢𝐚̉𝐢 𝐓𝐫𝐚̃𝐢, 𝐦𝐚̣̆𝐜 𝐁𝐨̂̉ 𝐩𝐡𝐮̣𝐜 𝐆𝐢𝐚̉𝐢 𝐓𝐫𝐚̃𝐢. Khâm định Việt sử thông giám cương mục cho biết: “𝑷𝒉𝒂́𝒑 𝒒𝒖𝒂𝒏 đ𝒆̂̀𝒖 𝒅𝒖̀𝒏𝒈 𝑮𝒊𝒂̉𝒊 𝑻𝒓𝒂̉𝒊 (𝒄𝒉𝒊̉ 𝒎𝒖̃ 𝒗𝒂̀ 𝑩𝒐̂̉ 𝒕𝒖̛̉)."

Giải trãi tương truyền là 𝒍𝒊𝒏𝒉 𝒕𝒉𝒖́ 𝒎𝒐̣̂𝒕 𝒔𝒖̛̀𝒏𝒈, 𝒃𝒂̉𝒏 𝒕𝒊́𝒏𝒉 𝒏𝒈𝒂𝒚 𝒕𝒉𝒂̆̉𝒏𝒈, thường được tạo hình tương tự kỳ lân. Ngay từ thời Hán, triều đình Trung Quốc đã mô phỏng sừng Giải Trải chế ra một loại mũ áp dụng cho các quan thực thi pháp luật nhằm nhắn gửi ý niệm về lương tri và sự công bằng. Tại Trung Quốc, mũ Giải Trãi thịnh hành vào triều Hán, Đường, Tống; triều Minh và triều Thanh lấy hình Giải trải làm Bổ tử, phế bỏ quy chế mũ Giải trãi.

Triều Tiền Lê và triều Lý phẩm quy chế mũ mão nhà Tống du nhập ba loại mũ Tiến Hiền, Điêu thiền, Giải trải. Trên thực tế, mũ Giải Trãi thời kỳ này cũng chính là mũ Tiến Hiền, trên mũ được đính thêm một chiếc sừng nên gọi Giải Trãi.

Tại Trung Quốc, mũ Giải Trải bị phế bỏ vào thời Minh, song tại Việt Nam, các triều đại Lê - Nguyễn vẫn sử dụng biểu tượng Giải Trãi đính lên mũ theo quy chế cổ. Vào thời Nguyễn, mũ Giải Trãi là mũ Phốc Đầu đính thêm một cặp sừng bằng bạc. Hội điển triều Nguyễn cho biết: “𝑀𝑖𝑛ℎ 𝑚𝑎̣𝑛𝑔 𝑛𝑎̆𝑚 𝑡ℎ𝑢̛́ 18 𝑥𝑢𝑜̂́𝑛𝑔 𝑑𝑢̣: 𝐾ℎ𝑜𝑎 đ𝑎̣𝑜 𝑙𝑎̀ 𝑐ℎ𝑢̛́𝑐 𝑔𝑖𝑢̛̃ ℎ𝑖𝑒̂́𝑛 𝑝ℎ𝑎́𝑝 𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 𝑡𝑟𝑖𝑒̂̀𝑢 đ𝑖̀𝑛ℎ, 𝑡𝑟𝑖𝑒̂̀𝑢 đ𝑖̀𝑛ℎ 𝑢̛𝑢 đ𝑎̃𝑖 𝑛𝑔𝑜̂𝑛 𝑞𝑢𝑎𝑛 đ𝑒̂̉ 𝑡𝑜̉ 𝑟𝑜̃ 𝑝ℎ𝑜𝑛𝑔 ℎ𝑜́𝑎 ℎ𝑖𝑒̂́𝑛 𝑝ℎ𝑎́𝑝… 𝑀𝑢̃ 𝑡ℎ𝑖̀ 𝑑𝑢̀𝑛𝑔 𝑚𝑢̃ 𝑂̂ 𝑆𝑎, 𝑡𝑟𝑒̂𝑛 𝑏𝑎́𝑐 𝑠𝑜̛𝑛 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔 𝑏𝑎̣𝑐 đ𝑖́𝑛ℎ 𝑡ℎ𝑒̂𝑚 ℎ𝑎𝑖 𝑐ℎ𝑖𝑒̂́𝑐 𝑠𝑢̛̀𝑛𝑔 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔 𝑏𝑎̣𝑐 𝑔𝑜̣𝑖 𝑙𝑎̀ 𝑚𝑢̃ 𝐺𝑖𝑎̉𝑖 𝑇𝑟𝑎̉𝑖…đ𝑒̂̉ ℎ𝑜̛̣𝑝 𝑣𝑜̛́𝑖 𝑦́ 𝑛𝑔ℎ𝑖̃𝑎 𝑔𝑖𝑎̉𝑖 𝑡𝑟𝑎̃𝑖 ℎ𝑢́𝑐 𝑡𝑎̀.”

Dựa theo lời thơ của Nguyễn Trãi tặng vị Ngự sử họ Hoàng thời Lê sơ: “𝑀𝑢̃ 𝑡𝑟𝑎̃𝑖 𝑐𝑎𝑜 𝑐𝑎𝑜 𝑚𝑎̣̆𝑡 𝑡𝑢̛̣𝑎 𝑠𝑎̆́𝑡, 𝑐ℎ𝑎̆̉𝑛𝑔 𝑟𝑖𝑒̂𝑛𝑔 𝑦𝑒̂𝑢 𝑚𝑎𝑖 𝑐𝑜̀𝑛 𝑦𝑒̂𝑢 𝑡𝑢𝑦𝑒̂́𝑡”, cùng lời kể của Phạm Đình Hổ: “𝑐ℎ𝑎 𝑡𝑎 𝑡𝑢̛̀𝑛𝑔 𝑙𝑎̀𝑚 ℎ𝑖𝑒̂́𝑛 𝑠𝑎́𝑡 𝑁𝑎𝑚 Đ𝑖̣𝑛ℎ 𝑣𝑎̀ 𝑡𝑢𝑎̂̀𝑛 𝑝ℎ𝑢̉ 𝑆𝑜̛𝑛 𝑇𝑎̂𝑦, 𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 𝑡𝑟𝑎́𝑝 𝑐𝑎̂́𝑡 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑐ℎ𝑖𝑒̂́𝑐 𝑚𝑢̃ 𝑃ℎ𝑜̂́𝑐 Đ𝑎̂̀𝑢 𝑣𝑎̀ 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑐ℎ𝑖𝑒̂́𝑐 𝑚𝑢̃ 𝐺𝑖𝑎̉𝑖 𝑇𝑟𝑎̃𝑖, ℎ𝑜̂̀𝑖 𝑛ℎ𝑜̉ 𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 𝑘ℎ𝑖 đ𝑢̀𝑎 𝑛𝑔ℎ𝑖̣𝑐ℎ, 𝑡𝑎 𝑡ℎ𝑢̛𝑜̛̀𝑛𝑔 𝑙𝑎̂́𝑦 𝑟𝑎 đ𝑜̣̂𝑖, 𝑡ℎ𝑖́𝑐ℎ 𝑛ℎ𝑎̂́𝑡 𝑙𝑎̀ 𝑚𝑢̃ 𝐺𝑖𝑎̉𝑖 𝑇𝑟𝑎̃𝑖, 𝑐𝑜́ 𝑐𝑎̂́𝑚 𝑐𝑢̃𝑛𝑔 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 đ𝑢̛𝑜̛̣𝑐”.

Có thể thấy ngoài chiếc sừng mang tính chất biểu tượng, kiểu dáng của mũ Giài trãi và mũ Phốc thời Lê chưa hẳn đã hoàn toàn tương tự vào thời Nguyễn. Ngoài ra, khác với triều phục Giải Trãi của triều Nguyễn (mũ Giải Trãi kết hợp với mãng bào), vào thời Lê Trung Hưng mũ Giải Trãi kết hợp với bộ phục thêu hình Giải Trãi, tương tự quy chế của nhà Minh. Chính vua Lê Thánh Tông đã từng đề cập dạng Bổ tử này trong Thập giới cô hồn quốc ngữ văn: “𝐶𝑜́ 𝑘𝑒̉ đ𝑜̣̂𝑖 Đ𝑖𝑒̂𝑢 𝑇ℎ𝑖𝑒̂̀𝑛 𝑛ℎ𝑎̆̃𝑛 𝑚𝑎̣̆𝑡, 𝑐𝑜́ 𝑛𝑔𝑢̛𝑜̛̀𝑖 𝑣𝑎̣̂𝑛 𝐺𝑖𝑎̉𝑖 𝑇𝑟𝑎̃𝑖 𝑛𝑔𝑎𝑛𝑔 𝑛𝑔𝑎𝑛𝑔.” Cách nói “𝑣𝑎̣̂𝑛 𝐺𝑖𝑎̉𝑖 𝑇𝑟𝑎̃𝑖 𝑛𝑔𝑎𝑛𝑔 𝑛𝑔𝑎𝑛𝑔” tức là mặc Bào phục với miếng Bổ tử hình Giải Trãi đính ngang trước ngực.

*Nguồn tham khảo: sách Ngàn năm áo mũ (Trần Quang Đức), Blog Quốc sử quán.

11/05/2026

𝐓𝐑𝐀̂𝐌 𝐌𝐀̆́𝐓 𝐏𝐇𝐔̛𝐎̛̣𝐍𝐆 𝐇𝐨𝐚 𝐋𝐮̛ 𝐋𝐞𝐠𝐚𝐜𝐲

Lấy cảm hứng từ hình tượng Phượng hoàng cao quý và nữ tính, Hoa Lư Legacy đã cho ra mắt sản phẩm Trâm cài tóc gỗ với thiết kế cách điệu tựa như Mắt Phượng kiêu sa.
Cây Trâm làm từ gỗ Hương và phần "Mắt" Phượng được làm từ đá quý Lục Yên, Yên Bái.

Sản phẩm đã có hàng đợt mới, 550 𝒄𝒂́, 𝒕𝒂̣̆𝒏𝒈 𝑯𝒐̣̂𝒑 𝒗𝒂̀ 𝑴𝒊𝒆̂̃𝒏 𝒔𝒉𝒊𝒑 𝒕𝒐𝒂̀𝒏 𝒒𝒖𝒐̂́𝒄 𝒂̣.

*Lưu í: sản phẩm thủ công nên các trâm sẽ không giống nhau 100%.

🏯 Hoa Lư Legacy: số 8, ngõ 197, Đinh Tiên Hoàng, phường Hoa Lư, Ninh Bình.
☎ (+84)936050064 (Ms Lý)

03/05/2026

𝐓𝐑𝐀𝐍𝐆 𝐏𝐇𝐔̣𝐂 𝐐𝐔𝐀𝐍 𝐋𝐀̣𝐈 𝐓𝐇𝐎̛̀𝐈 𝐋𝐄̂ 𝐓𝐑𝐔𝐍𝐆 𝐇𝐔̛𝐍𝐆 – 𝐏𝐡𝐚̂̀𝐧 𝟏
1.𝑻𝒓𝒊𝒆̂̀𝒖 𝒑𝒉𝒖̣𝒄
Quy chế trang phục quan lại thời Lê Trung Hưng có 3 𝒍𝒂̂̀𝒏 𝒔𝒖̛̉𝒂 đ𝒐̂̉𝒊:

𝐋𝐚̂̀𝐧 𝟏: vào năm 𝟏𝟔𝟔𝟏, dựa trên cơ sở quy chế năm 1500 thời Lê Sơ đặt định lại quy chế quan phục, đồng thời quy định rõ quy chế Thị phục khi vào hầu tại phủ chúa.
𝐋𝐚̂̀𝐧 𝟐: năm 𝟏𝟕𝟐𝟏 Tham tụng Nguyễn Công Hãng dựa vào điển chương cũ của nhà Minh định lại quy chế áo mũ, nội dung chủ yếu của đợt sửa đổi này là nhằm vào trang phục chầu chúa – Thị phục.
𝐋𝐚̂̀𝐧 𝟑: 𝐧𝐚̆𝐦 𝟏𝟕𝟐𝟓 Quy định lại Triều phục (Chỉ Triều phục thôi) cơ bản quay về quy chế cũ định ra từ năm 1500 thời Lê sơ.

𝐚. 𝐌𝐔̃ 𝐃𝐔̛𝐎̛𝐍𝐆 Đ𝐔̛𝐎̛̀𝐍𝐆
Như đã đề cập trong các bài viết trước, Dương đường vốn là mũ lễ phục của 𝑻𝒖̣𝒏𝒈 𝒒𝒖𝒂𝒏 𝒕𝒓𝒊𝒆̂̀𝒖 𝑻𝒓𝒂̂̀𝒏. Vào thời Lê Trung Hưng, mũ Dương Đường được áp dụng làm 𝒎𝒖̃ 𝑻𝒓𝒊𝒆̂̀𝒖 𝒑𝒉𝒖̣𝒄 của hoàng Thái tử, vương thế tử, hoàng tử và vương tử được ban tước quốc công. Loại mũ này có 𝒉𝒊̀𝒏𝒉 𝒅𝒂̣𝒏𝒈 𝒕𝒖̛𝒐̛𝒏𝒈 𝒕𝒖̛̣ 𝒎𝒖̃ 𝑷𝒉𝒐̂́𝒄 Đ𝒂̂̀𝒖, chỉ khác ở trang sức Dương Đường và phần hậu sơn nhô cao.

Xét riêng trang phục của hoàng thái tử và vương thái tử, Lịch triều hiến chương loại chí cho biết: “𝐻𝑜𝑎̀𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑎́𝑖 𝑡𝑢̛̉ 𝑚𝑎̣̆𝑐 𝑎́𝑜 𝑥𝑎𝑛ℎ, đ𝑜̣̂𝑖 𝑚𝑢̃ 𝐷𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 Đ𝑢̛𝑜̛̀𝑛𝑔, 𝑡𝑢̛́𝑐 𝑚𝑢̃ 𝑃ℎ𝑜̂́𝑐 Đ𝑎̂̀𝑢, 𝑝ℎ𝑖́𝑎 𝑠𝑎𝑢 ℎ𝑜̛𝑖 𝑐𝑎𝑜, 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑎𝑚 𝑑𝑢̛̣ 𝑏𝑎𝑛 𝑐ℎ𝑎̂̀𝑢. 𝑉𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑒̂́ 𝑡𝑢̛̉ đ𝑢̛́𝑛𝑔 đ𝑎̂̀𝑢 𝑏𝑎𝑛 𝑐ℎ𝑎̂̀𝑢, đ𝑜̣̂𝑖 𝑚𝑢̃ 𝐷𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 Đ𝑢̛𝑜̛̀𝑛𝑔, ℎ𝑎𝑖 𝑐𝑎́𝑛ℎ 𝑝ℎ𝑖́𝑎 𝑠𝑎𝑢 𝑑𝑎́𝑡 𝑣𝑎̀𝑛𝑔, 𝑇𝑟𝑖𝑒̂̀𝑢 𝑝ℎ𝑢̣𝑐 𝑑𝑢̀𝑛𝑔 𝑚𝑎̀𝑢 𝑡𝑖́𝑎, 𝐵𝑜̂̉ 𝑡𝑢̛̉ 𝐾𝑦̀ 𝑙𝑎̂𝑛 𝑑𝑒̣̂𝑡 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔 𝑘𝑖𝑚 𝑡𝑢𝑦𝑒̂́𝑛, đ𝑎𝑖 𝑑𝑢̀𝑛𝑔 đ𝑎𝑖 𝑘𝑦̀ 𝑡ℎ𝑎̣𝑐ℎ 𝑛ℎ𝑖𝑒̂̃𝑢 𝑣𝑎̀𝑛𝑔.”

Triều phục của hoàng tử và vương tử được phong tước quốc công cũng là 𝒎𝒖̃ 𝑫𝒖̛𝒐̛𝒏𝒈 Đ𝒖̛𝒐̛̀𝒏𝒈 𝒌𝒆̂́𝒕 𝒉𝒐̛̣𝒑 𝒗𝒐̛́𝒊 𝑩𝒐̂̉ 𝒑𝒉𝒖̣𝒄 𝑲𝒚̀ 𝒍𝒂̂𝒏 𝒎𝒂̀𝒖 𝒕𝒊́𝒂, đai kỳ thạch bọc vàng, mùa xuân hạ thì dùng the Bắc, mùa thu đông thì dùng đoạn Bắc. Sự khác biệt về phẩm phục giữa các vị hoàng tử, vương tử nằm ở chế trang sức trên Dương Đường và chất liệu liệu Bổ tử.

𝐛. 𝐌𝐔̃ 𝐏𝐇𝐎̂́𝐂 Đ𝐀̂̀𝐔

𝑻𝒓𝒖̛𝒐̛́𝒄 𝒏𝒂̆𝒎 1725, quy chế mũ Phốc đầu của bá quan triều Lê Trung Hưng vẫn kế thừa quy chế 𝐧𝐚̆𝐦 𝟏𝟓𝟎𝟎 thời vua Hiến Tông, tức hoàng thân và Vương công đều được dùng trang sức mũ bằng vàng, bá quan văn võ nhất, nhị, tam phẩm sức bạc, quan văn tứ phẩm trở xuống dùng mũ Phốc Đầu không trang sức.

𝑻𝒖̛̀ 𝒕𝒉𝒂́𝒏𝒈 11 𝒏𝒂̆𝒎 1725, mũ Phốc Đầu dành cho quan văn tứ, ngũ phẩm được phép dùng trang sức bằng đồng thau, quan Văn lục phẩm trở xuống dùng mũ Phốc Đầu trơn, không có trang sức.

Mũ Phốc đầu thời Lê và Nguyễn, xét về 𝒌𝒊𝒆̂̉𝒖 𝒅𝒂́𝒏𝒈 đ𝒆̂̀𝒖 𝒓𝒂̂́𝒕 𝒈𝒂̂̀𝒏 𝒈𝒖̃𝒊 𝒗𝒐̛́𝒊 𝒎𝒖̃ 𝑶̂ 𝑺𝒂, vậy nên Hội điển triều Nguyễn từng gọi mũ Phốc Đầu là mũ Ô Sa. Trần tấu sứ nước Triều Tiên là Min Am năm 1691 mô tả trang phục quan nhà Lê: “𝐻𝑜̣ đ𝑜̣̂𝑖 𝑚𝑢̃ 𝑠𝑎 𝑚𝑎̀𝑢 đ𝑒𝑛, 𝑑𝑢̀𝑛𝑔 𝑏𝑎̣𝑐 𝑡𝑟𝑎̆́𝑛𝑔 𝑙𝑎̀𝑚 ℎ𝑜̂́𝑐 𝑐𝑎̆́𝑚 𝑐𝑎́𝑛ℎ 𝑐ℎ𝑢𝑜̂̀𝑛, 𝑚𝑎̣̆𝑐 𝑎́𝑜 𝑔𝑎̂́𝑚 đ𝑜̉ 𝑡ℎ𝑒̂𝑢 ℎ𝑜𝑎 𝑣𝑎̆𝑛, 𝑐𝑜̂̉ 𝑡𝑟𝑜̀𝑛.”

Năm 1713 gặp quan nhà Lê tại Bắc Kinh, sứ thần triều Han Tae D**g mô tả: “𝑀𝑢̃ 𝑚𝑎̀𝑢 đ𝑒𝑛, 𝑎́𝑜 𝑐𝑜̂̉ 𝑡𝑟𝑜̀𝑛, 𝑝ℎ𝑎̂̉𝑚 𝑝ℎ𝑢̣𝑐, đ𝑎𝑖 𝑡ℎ𝑎̆́𝑡 đ𝑎̣𝑖 đ𝑒̂̉ 𝑛ℎ𝑢̛ 𝑞𝑢𝑦 𝑐ℎ𝑒̂́ 𝑛𝑢̛𝑜̛́𝑐 𝑡𝑎. 𝑅𝑖𝑒̂𝑛𝑔 𝑣𝑖𝑒̣̂𝑐 𝑥𝑜́𝑎 𝑡𝑜́𝑐 𝑟𝑎 𝑠𝑎𝑢 𝑟𝑜̂̀𝑖 đ𝑜̣̂𝑖 𝑚𝑢̃ 𝑙𝑎̀ 𝑘𝑦̀ 𝑙𝑎̣ 𝑚𝑎̀ 𝑡ℎ𝑜̂𝑖.” Sứ thần Seo Ho Su cũng nói: “𝐻𝑜̣ 𝑏𝑢́𝑖 𝑡𝑜́𝑐 (𝑝ℎ𝑎̂̀𝑛 𝑐𝑜̀𝑛 𝑙𝑎̣𝑖) 𝑏𝑢𝑜̂𝑛𝑔 𝑥𝑜𝑎̃, đ𝑜̣̂𝑖 𝑚𝑢̃ 𝑂̂ 𝑆𝑎, 𝑣𝑎̣̂𝑛 𝑎́𝑜 𝑚𝑎̀𝑢 đ𝑜̉ 𝑜̂́𝑛𝑔 𝑡𝑎𝑦 𝑟𝑜̣̂𝑛𝑔, 𝑠𝑢̛́𝑐 𝑣𝑎̀𝑛𝑔 𝑏𝑜̣𝑐 𝑚𝑢̃ 𝑣𝑎̀ đ𝑎𝑖, đ𝑖 𝑢̉𝑛𝑔 𝑑𝑎 đ𝑒𝑛.” Tương tự là mô tả của Hoàng Thanh chức cống đồ: “𝑄𝑢𝑎𝑛 𝑉𝑎̆𝑛 𝑛𝑢̛𝑜̛́𝑐 𝐴𝑛 𝑁𝑎𝑚 đ𝑜̣̂𝑖 𝑚𝑢̃ 𝑡ℎ𝑒, 𝑚𝑎̣̆𝑐 𝑇𝑟𝑖𝑒̂́𝑢 𝑝ℎ𝑢̣𝑐, 𝑡ℎ𝑎̆́𝑡 đ𝑎𝑖, 𝑏𝑢𝑜̂𝑛𝑔 𝑔𝑖𝑎̉𝑖 𝑡ℎ𝑎̂𝑛, 𝑐ℎ𝑎̂𝑛 đ𝑖 ℎ𝑖𝑎 𝑑𝑎. 𝑄𝑢𝑎𝑛 𝑣𝑜̃ 𝑛𝑢̛𝑜̛́𝑐 𝐴𝑛 𝑁𝑎𝑚 đ𝑜̣̂𝑖 𝑚𝑢̃ 𝑡ℎ𝑒 đ𝑖̉𝑛ℎ 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔, 𝑚𝑎̣̆𝑐 𝑇𝑟𝑖𝑒̂̀𝑢 𝑝ℎ𝑢̣𝑐, 𝑡ℎ𝑎̆́𝑡 đ𝑎𝑖, ℎ𝑖𝑎 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔 𝑑𝑎 đ𝑒𝑛, 𝑚𝑢̃𝑖 ℎ𝑖𝑎 𝑛ℎ𝑜̣𝑛 𝑣𝑜̛́𝑖 𝑘ℎ𝑎́𝑐 𝑣𝑜̛́𝑖 𝑞𝑢𝑎𝑛 𝑣𝑎̆𝑛.”

Tuy nhiên, khác những quy định rạch ròi về trang sức sức mũ cũng như bác sơn, hóa giải, ngạc tường, nhiễu tuyến thời Nguyễn, sử liệu thời Lê hầu như không đề cập đến các trang sức trên mũ Phốc Đầu. Văn liệu duy nhất liên quan đến loại trang sức này là quy định áo mũ dành cho tiến sĩ chép ở Lê triều hội điển, trong đó đề cập đến một thứ trang sức là 𝐓𝐚𝐦 𝐬𝐨̛𝐧 𝐛𝐨̂̀ đ𝐞̂̀ 𝐝𝐢𝐞̣̂𝐩, được hiểu là lá bồ đề sắp thành hình Tam Sơn. Loại trang sức này có lẽ được đính trên trán mũ giống như trang sức đính trên tượng Tổng Thái giám Trịnh Đăng Đống (Hải Dương). Lê triều hội điển cho biết: “𝐻𝑎̀𝑛𝑔 𝑡𝑎𝑚 𝑘ℎ𝑜̂𝑖, ℎ𝑜𝑎̀𝑛𝑔 𝑔𝑖𝑎́𝑝, 𝑚𝑜̂̃𝑖 𝑣𝑖𝑒̂𝑛 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑐ℎ𝑖𝑒̂́𝑐 𝑚𝑢̃ 𝑃ℎ𝑜̂́𝑐 Đ𝑎̂̀𝑢 𝑐𝑜́ 𝑙𝑢̛𝑜̛̃𝑛𝑔 𝑛ℎ𝑖̃ (𝑡𝑢̛́𝑐 ℎ𝑎𝑖 𝑑𝑖𝑒̂̀𝑚 𝑐ℎ𝑒 𝑡𝑎𝑖), 𝑙𝑎́ 𝑏𝑜̂̀ đ𝑒̂̀ ℎ𝑖̀𝑛ℎ 𝑡𝑎𝑚 𝑠𝑜̛𝑛 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔 đ𝑜̂̀𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑎𝑢. Đ𝑜̂̀𝑛𝑔 𝑡𝑖𝑒̂́𝑛 𝑠𝑖̃ 𝑐𝑢̃𝑛𝑔 𝑛ℎ𝑢̛ 𝑣𝑎̣̂𝑦, 𝑚𝑢̃ 𝑐ℎ𝑖̉ 𝑐𝑜́ 𝑙𝑢̛𝑜̛̃𝑛𝑔 𝑛ℎ𝑖̃”.

Ngoài trang sức lá bồ đề tam sơn, mũ Phốc Đầu của hàng tam khôi, hoàng giáp và tiến sĩ thời Lê Trung Hưng còn có 𝒉𝒂𝒊 𝒅𝒊𝒆̂̀𝒎 𝒓𝒖̉ 𝒄𝒉𝒆 𝒕𝒂𝒊, tương tự mũ của tạo sĩ ở ban võ. Vậy nên Từ điển Việt-Bồ-La cho định nghĩa: “𝑀𝑢̃ đ𝑎̂̀𝑢 𝑐𝑎̂𝑛 (𝑐ℎ𝑖̉ 𝑃ℎ𝑜̂́𝑐 đ𝑎̂̀𝑢 𝑐𝑎̂𝑛): 𝑚𝑢̃ 𝑙𝑜̂𝑛𝑔 𝑐𝑜́ 𝑡𝑎𝑖, 𝑐𝑎́𝑐 𝑡𝑖𝑒̂́𝑛 𝑠𝑖̃ 𝑑𝑢̀𝑛𝑔."

Ngoài ra, các vị tam khôi, hoàng giáp, tiến sĩ triều Lê Trung hưng và triều Nguyễn sau khi đăng danh bảng vàng còn được cài một cành hoa bạc lên mũ Phốc Đầu. 𝐐𝐮𝐲 𝐜𝐡𝐞̂́ 𝐛𝐚𝐧 𝐭𝐚̣̆𝐧𝐠 𝐧𝐠𝐮̛̣ 𝐡𝐨𝐚 đã xuất hiện vào thời Trần. Trần Nguyên Đán từng miêu tả những người đỗ tiến sĩ thời Trần “𝑻𝒖𝒂̂́𝒏 𝒔𝒊̃ 𝒏𝒈𝒂 𝒒𝒖𝒂𝒏 𝒔𝒂́𝒑 𝒏𝒈𝒖̛̣ 𝒉𝒐𝒂” (Trên mũ cao của người hiền sĩ tuấn tú cài nhành hoa vua ban). Vào thời Lê Trung Hưng, từng có việc “𝑵𝒈𝒖𝒚𝒆̂̃𝒏 𝑲𝒉𝒂̉𝒏 đ𝒐̂̃ 𝒕𝒊𝒆̂́𝒏 𝒔𝒊̃, đ𝒖̛𝒐̛̣𝒄 𝒃𝒂𝒏 𝒚𝒆̂́𝒏 𝒐̛̉ 𝒍𝒆̂̃ 𝒃𝒐̣̂ đ𝒖̛𝒐̛̀𝒏𝒈, 𝒒𝒖𝒂𝒏 𝑻𝒖̛ đ𝒐̂̀ 𝑵𝒈𝒖𝒚𝒆̂̃𝒏 𝑵𝒈𝒉𝒊𝒆̂̃𝒎 đ𝒂𝒏𝒈 𝒍𝒂̀𝒎 𝑻𝒉𝒊̣ 𝒍𝒂𝒏𝒈 𝒃𝒐̣̂ 𝑳𝒆̂̃, 𝒕𝒖̛̣ 𝒕𝒂𝒚 𝒈𝒂̀𝒊 𝒃𝒐̂𝒏𝒈 𝒉𝒐𝒂 𝒎𝒖̃ 𝒄𝒉𝒐 𝒄𝒐𝒏, đ𝒖̛𝒐̛𝒏𝒈 𝒕𝒉𝒐̛̀𝒊 𝒕𝒉𝒖̛𝒐̛̀𝒏𝒈 𝒕𝒓𝒖𝒚𝒆̂̀𝒏 𝒕𝒖̣𝒏𝒈.
”
Việc ban ngự hoa cài mũ cho các tiến sĩ cũng là quy chế chung của nhà Tống, Minh, và Triều Tiên, tuy nhiên cung cách của mỗi nước là riêng biệt.

*𝐐𝐮𝐲 𝐜𝐡𝐞̂́ 𝐇𝐨𝐚 𝐛𝐚̣𝐜 𝐜𝐚̀𝐢 𝐦𝐮̃:
Lê triều hội điển cho biết cành hoa bạc cài mũ của triều Trung Hưng được quy định:
𝐓𝐫𝐚̣𝐧𝐠 𝐧𝐠𝐮𝐲𝐞̂𝐧: hoa bạc 1 cành 9 nhánh nặng 9 tiền;
𝐁𝐚̉𝐧𝐠 𝐧𝐡𝐚̃𝐧: hoa bạc 1 cành 8 nhánh nặng 8 tiền.
𝐓𝐡𝐚́𝐦 𝐡𝐨𝐚: hoa bạc 1 cành 7 nhánh nặng 7 tiền.
𝐇𝐨𝐚̀𝐧𝐠 𝐠𝐢𝐚́𝐩: hoa bạc 1 cành 6 nhánh nặng 6 tiền.
Đ𝐨̂̀𝐧𝐠 𝐭𝐢𝐞̂́𝐧 𝐬𝐢̃: hoa bạc 1 cành 5 nhánh nặng 5 tiền.

Bia Văn Miếu số 71 tạ năm 1748 cho biết, các tiến sĩ cập đệ được “𝑏𝑎𝑛 𝑎́𝑜 𝑏𝑎̀𝑜 𝑚𝑎̀𝑢 𝑙𝑎𝑚, đ𝑎̣𝑖 𝑡𝑜̂́c ℎ𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔, 𝑦𝑒̂́𝑛 q𝑢𝑦̀𝑛ℎ, ℎ𝑜𝑎 𝑏𝑎̣𝑐.”
Quốc sử di Biên cho biết: ngày mồng 9, tháng 4, năm 1822 thời vua Minh mệnh, những tiến sĩ thi Đình đối sách chúng thì được ban cho cài một đóa hoa quỳnh.
*Nguồn: sách Ngàn năm áo mũ (Trần Quang Đức), Blog Quốc sử quán.

28/04/2026

𝐓𝐚̣𝐨 𝐡𝐢̀𝐧𝐡 𝐬𝐨̂́ 𝟐 𝐕𝐮𝐚 Đ𝐢𝐧𝐡 𝐓𝐢𝐞̂𝐧 𝐇𝐨𝐚̀𝐧𝐠 𝐭𝐚̣𝐢 𝐋𝐞̂̃ Đ𝐚̀𝐧 𝐊𝐢́𝐧𝐡 𝐓𝐡𝐢𝐞̂𝐧 𝟐𝟎𝟐𝟔

Trang phục của Vua Đinh Tiên Hoàng trong phân cảnh trò chuyện cùng thiền sư Ngô Chân Lưu tại Lễ Đàn Kính Thiên - Thung Ui (Ninh Bình) được Hoa Lư Legacy phỏng dựng với áo bào hoa văn ổ rồng, áo đối khám bán tí, tone màu hoả hoàng; mũ đường cân cứng, đai da đỏ mặt hổ phù vàng. Tổng thể tôn lên thần thái sang trọng và uy dũng của nhân vật

27/04/2026

𝐓𝐫𝐚𝐧𝐠 𝐩𝐡𝐮̣𝐜 𝐕𝐮𝐚 Đ𝐢𝐧𝐡 𝐓𝐢𝐞̂𝐧 𝐇𝐨𝐚̀𝐧𝐠 𝐭𝐚̣𝐢 𝐬𝐚̂𝐧 𝐤𝐡𝐚̂́𝐮 𝐥𝐞̂̃ 𝐡𝐨̣̂𝐢 Đ𝐚̀𝐧 𝐊𝐢́𝐧𝐡 𝐓𝐡𝐢𝐞̂𝐧 - 𝐓𝐡𝐮𝐧𝐠 𝐔𝐢 (𝐍𝐢𝐧𝐡 𝐁𝐢̀𝐧𝐡)

Hoa Lư Legacy tư vấn và phỏng dựng trang phục trang phục vua Đinh Tiên Hoàng tại lễ hội Đàn Kính Thiên - Huyền Thiên Cổ Đàn tối 26/4 tại Thung Ui, Ninh Bình.

Bộ trang phục được nghiên cứu và phỏng dựng dựa theo các tư liệu tham chiếu thời Lý - Trần và theo yêu cầu của kịch bản sân khấu, một số chi tiết như màu sắc trang phục, các hoa văn trên áo... khác với tư liệu nghiên cứu - để bám sát nhất yêu cầu của chương trình.

Hoa Lư Legacy hân hạnh được đóng góp một phần nhỏ vào sự thành công của một chương trình có yếu tố văn hoá, lịch sử quy mô hoành tráng, đặc sắc tại địa phương - cố đô Hoa Lư ngàn năm tuổi.

17/04/2026

𝐔̛́𝐧𝐠 𝐝𝐮̣𝐧𝐠 𝐡𝐨𝐚 𝐯𝐚̆𝐧 𝐏𝐡𝐮̛𝐨̛̣𝐧𝐠 𝐭𝐡𝐨̛̀𝐢 Đ𝐢𝐧𝐡 – 𝐓𝐢𝐞̂𝐧 𝐋𝐞̂ 𝐯𝐚̀𝐨 𝐜𝐨̂̉ 𝐩𝐡𝐮̣𝐜 𝐯𝐚̀ 𝐩𝐡𝐮̣ 𝐤𝐢𝐞̣̂𝐧 (phần 1)
*𝐴̉𝑛ℎ: 𝑎́𝑜 đ𝑜̂́𝑖 𝑘ℎ𝑎̂𝑚 đ𝑒𝑛 𝑐𝑜́ ℎ𝑖̀𝑛ℎ 𝑜̂̉ 𝑝ℎ𝑢̛𝑜̛̣𝑛𝑔 𝑣𝑒̃ 𝑡𝑎𝑦 𝑙𝑎̂́𝑦 𝑐𝑎̉𝑚 ℎ𝑢̛́𝑛𝑔 𝑡𝑢̛̀ ℎ𝑖̀𝑛ℎ 𝑝ℎ𝑢̛𝑜̛̣𝑛𝑔 𝑡𝑟𝑒̂𝑛 𝑔𝑎̣𝑐ℎ 𝑙𝑎́𝑡 𝑛𝑒̂̀𝑛 𝑡ℎ𝑜̛̀𝑖 Đ𝑖𝑛ℎ – 𝑇𝑖𝑒̂̀𝑛 𝐿𝑒̂.
*Địa điểm: cố đô Hoa Lư, Ninh Bình

Phượng – một trong bốn con vật linh (tứ linh), là biểu tượng của điềm tốt lành, của tính nữ cao quý trong văn hóa Á Đông.
Tại Việt Nam, từ ngàn năm trước vào thời Đinh – Tiền Lê đã có những dấu ấn hình ảnh phượng hoàng tại những viên gạch lát nền nhà, loại gạch lát nền cỡ lớn (35x35cm).

Chim phượng ở đây gồm có hai con, được bố cục thành một hình tròn ở giữa viên gạch. Mỗi con đều có đầu vòng về bên trái và đuôi vòng về bên phải. Cả đầu và đuôi đều hơi uốn lượn, sao cho khi sắp xếp hai con đăng đối nhau tạo thành một vòng tròn ở giữa viên gạch. Cổ phượng dài, mở quặp gần giống mỏ vẹt. Đuôi phượng dài, gồm nhiều tua dải dài ngắn khác nhau họp lại thành chùm. Hai cánh phượng đều xòe rộng trong tư thế đang bay lượn.

Lấy cảm hứng từ hoa văn phượng tại đền vua Đinh – vua Lê, Ninh Bình, nhóm Hoa Lư Legacy đã cùng nhau nên những sản phẩm với hình chim phượng có giá trị thẩm mĩ cũng như tính ứng dụng cao. Hôm nay xin mời các bạn cùng chiêm ngưỡng lại áo đối khâm với hình ổ phượng vẽ tay.

12/04/2026

𝐓𝐑𝐀𝐍𝐆 𝐏𝐇𝐔̣𝐂 𝐕𝐔𝐀, 𝐂𝐇𝐔́𝐀 𝐓𝐇𝐎̛̀𝐈 𝐋𝐄̂ 𝐓𝐑𝐔𝐍𝐆 𝐇𝐔̛𝐍𝐆 (𝐏𝐡𝐚̂̀𝐧 𝟑)
𝐓𝐡𝐮̛𝐨̛̀𝐧𝐠 𝐩𝐡𝐮̣𝐜 𝐯𝐚̀ 𝐓𝐢𝐞̣̂𝐧 𝐩𝐡𝐮̣𝐜

3. 𝑻𝒉𝒖̛𝒐̛̀𝒏𝒈 𝒑𝒉𝒖̣𝒄
𝐿𝑖̣𝑐ℎ 𝑡𝑟𝑖𝑒̂̀𝑢 ℎ𝑖𝑒̂𝑛 𝑐ℎ𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 𝑙𝑜̣𝑎̣𝑖 𝑐ℎ𝑖́ cho biết: "𝑻𝒖̛̀ 𝒕𝒉𝒐̛̀𝒊 𝑻𝒓𝒖𝒏𝒈 𝑯𝒖̛𝒏𝒈 𝒗𝒆̂̀ 𝒔𝒂𝒖, 𝒉𝒐𝒂̀𝒏𝒈 𝒕𝒉𝒖̛𝒐̛̣𝒏𝒈 (...) 𝑻𝒉𝒖̛𝒐̛̀𝒏𝒈 𝒑𝒉𝒖̣𝒄 đ𝒐̣̂𝒊 𝒎𝒖̃ 𝑻𝒂𝒎 𝑺𝒐̛𝒏, 𝒎𝒂̣̆𝒄 𝒂́𝒐 𝒄𝒐́ 𝒄𝒂́𝒄 𝒎𝒂̀𝒖 𝒙𝒂𝒏𝒉, 𝒎𝒂̀𝒖 𝒉𝒖𝒚𝒆̂̀𝒏. 𝑪𝒉𝒖́𝒂 𝒕𝒉𝒖̛𝒐̛̣𝒏𝒈 (...) 𝒕𝒉𝒊̣ 𝒄𝒉𝒊́𝒏𝒉, 𝒕𝒓𝒊𝒆̂̀𝒖 𝒉𝒐̣̂𝒊, 𝒕𝒊𝒆̂́𝒑 𝒌𝒊𝒆̂́𝒏 𝒒𝒖𝒂̂̀𝒏 𝒕𝒉𝒂̂̀𝒏 đ𝒆̂̀𝒖 đ𝒐̣̂𝒊 𝒎𝒖̃ 𝑻𝒂𝒎 𝑺𝒐̛𝒏 𝒂́𝒐 𝒃𝒂̀𝒐 𝒕𝒊́𝒂".

𝐌𝐔̃ 𝐓𝐀𝐌 𝐒𝐎̛𝐍
Mũ Tam Sơn là loại mũ xuất hiện trong rất nhiều nước dùng chữ Hán. Tuy nhiên, mũ Tam Sơn của vua Lê chúa Trịnh không thể là mũ Tam Sơn của thái giám nhà Minh cũng như mũ Tam Sơn của các quan Nhật Bản thời Nara (710 – 794).

Tiến sĩ Đoàn Thị Tình trong cuốn 𝑇𝑟𝑎𝑛𝑔 𝑝ℎ𝑢̣𝑐 𝑇ℎ𝑎̆𝑛𝑔 𝐿𝑜𝑛𝑔 𝐻𝑎̀ 𝑁𝑜̣̂𝑖 có quan điểm là mũ Tam sơn của vua Lê - Chúa Trịnh là loại mũ có 3 bậc thang, kết luận này được đưa ra khi khảo cứu bức tượng tương truyền là của vua Lê Hy Tông thờ tại chùa Hòe Nhai (Hà Nội).
Tuy nhiên tác giả Trần Quang Đức trong sách Ngàn năm áo mũ lại đưa ra quan điểm rằng 𝒎𝒖̃ 𝑻𝒂𝒎 𝑺𝒐̛𝒏 𝒍𝒂̀ 𝒍𝒐𝒂̣𝒊 𝒎𝒖̃ 𝒄𝒐́ 𝒉𝒐𝒂 𝒗𝒂̆𝒏 𝒉𝒐𝒂̣̆𝒄 𝒕𝒓𝒂𝒏𝒈 𝒔𝒖̛́𝒄 𝒅𝒂́𝒏𝒈 𝒄𝒉𝒖̛̃ 𝑺𝒐̛𝒏 山 𝒕𝒓𝒆̂𝒏 𝒎𝒖̃. Tác giả cho rằng: một khi mũ được định danh là Tam Sơn thì kiểu dáng mũ hoặc một phần kết cấu của mũ phải có hình dạng ba ngọn núi như chữ Sơn 山, tương tự các dạng mũ cùng tên của Nhật Bản và Trung Quốc.
Trong khi đó Lê Quý đôn ghi nhận người ở xã Quảng Xuyên, Trà Vinh giỏi làm mũ mã vĩ, có thể dùng các trang sức, hoa văn rồng phượng, vạn thọ, tam sơn, bát bảo làm Đạo cân, chứng tỏ đương thời khái niệm Tam Sơn chỉ còn là một loại trang sức trên mũ.

Qua một số hình vẽ trong cuốn 𝐾𝑦̃ 𝑡ℎ𝑢𝑎̣̂𝑡 𝑛𝑔𝑢̛𝑜̛̀𝑖 𝐴𝑛 𝑁𝑎𝑚, chúng ta có thể kiểm chứng được hình dạng Tam Sơn theo quan niệm của người xưa.

Khảo sát một số pho tượng vua Lê, chúa Trịnh có niên đại từ thế kỷ 17,18 có thể thấy pho tượng chúa Trịnh tại chùa Kim Liên, Hà Nội đội một loại mũ có những múi hình mây uốn cong ở chóp mũ, ngọc châu đính dọc các viền lương, tương tự quy chế mũ Quyền Vân Thông Thiên của hoàng đế triều Trần và loại mũ thể hiện trên các pho tượng vua Mạc, đặc biệt phải kể đến 𝒕𝒓𝒂𝒏𝒈 𝒔𝒖̛́𝒄 𝒉𝒊̀𝒏𝒉 𝑻𝒂𝒎 𝑺𝒐̛𝒏 đ𝒖̛́𝒏𝒈 𝒐̛̉ 𝒈𝒊𝒖̛̃𝒂 𝒕𝒓𝒂́𝒏 𝒎𝒖̃. Tác giả Trần Quang Đức cho rằng đây mới chính là mũ Tam Sơn.

𝐀́𝐎 𝐁𝐀̀𝐎
Theo ghi nhận của Phan Huy Chú, vào các buổi thường chiều, vua lê đội mũ Tam Sơn, mặc 𝐚́𝐨 𝐛𝐚̀𝐨 𝐱𝐚𝐧𝐡 𝐡𝐨𝐚̣̆𝐜 𝐦𝐚̀𝐮 𝐡𝐮𝐲𝐞̂̀𝐧, chúa Trịnh cũng đội mũ Tam Sơn, song chỉ mặc 𝐚́𝐨 𝐛𝐚̀𝐨 𝐦𝐚̀𝐮 𝐭𝐢́𝐚.
Đối với dáng áo bào thường phục của vua Lê chúa Trịnh, Phan Huy Chú không miêu tả cụ thể, song dựa vào pho tượng chúa Trịnh tại chùa kim Liên, có thể phỏng đoán rằng 𝒏𝒉𝒖̛̃𝒏𝒈 𝒍𝒐𝒂̣𝒊 𝒂́𝒐 𝒏𝒂̀𝒚 đ𝒆̂̀𝒖 𝒄𝒐́ 𝒌𝒊𝒆̂̉𝒖 𝒅𝒂́𝒏𝒈 𝒈𝒊𝒂𝒐 𝒍𝒊̃𝒏𝒉. Riêng pho tượng quốc công Trịnh Tùng thờ tại chùa Diên Khánh lại mặc 𝐚́𝐨 𝐛𝐚̉𝐨 đ𝐢́𝐧𝐡 𝐛𝐨̂̉ 𝐭𝐮̛̉ 𝐊𝐲̀ 𝐋𝐚̂𝐧, đội mũ phốc đầu có hai cánh chuồn hơi choãi lên phía trên (dạng mũ này dễ lầm tưởng là mũ xung thiên song thực chất vẫn là mũ phốc đầu).
Xét theo phẩm trật, chúa Trịnh thuộc hàng vương, Bổ tử dành cho tước vương theo quy chế của nhà Lê là bổ tử Kỳ lân. Có thể phỏng đoán, vào đầu thời kỳ đầu triều Lê Trung Hưng, chúa Trịnh mặc Bổ phục, về sau, khi nghi lễ dành cho chúa ngày càng có xu hướng ngang hàng với vua Lê, chúa Trịnh cũng dần thay đổi trang phục. Trường hợp đình thần xin chúa Trịnh đổi Bào phục thành dạng áo bào thêu Long vân đại hội vào năm 1777 là một ví dụ biển điển hình. Tuy nhiên chúng ta cũng cẩn thận trọng với hình thức trang phục mũ Xung Thiên, Bổ phục trên các pho tượng thượng đẳng thần, bởi đó là mô típ tạc tượng thời Lê Trung Hưng và thời Nguyễn, như Lê Quý Đôn đã ghi nhận trong Kiến văn tiểu lục: bổ tử, trung đẳng thần dùng hình Kỳ lân, thượng đẳng thần dùng hình Long mã.

𝟒. 𝐓𝐢𝐞̣̂𝐧 𝐩𝐡𝐮̣𝐜

Những khi không phải thiết triều, khác với vua Lý chỉ búi tóc cài trâm vàng, vua Trần đội mũ Đường cân hoặc dùng lụa trắng buộc tóc, vua Lê chúa Trịnh thường đội một loại 𝐦𝐮̃ 𝐭𝐡𝐚̂𝐧 𝐭𝐫𝐨̀𝐧, đ𝐢̉𝐧𝐡 𝐩𝐡𝐚̆̉𝐧𝐠, 𝐭𝐫𝐚́𝐧 𝐦𝐮̃ 𝐭𝐫𝐚𝐧𝐠 𝐬𝐮̛́𝐜 𝐛𝐚̆̀𝐧𝐠 𝐯𝐚̀𝐧𝐠. 𝐓heo mô tả của Phạm Đình Hổ, loại mũ này “𝒅𝒂́𝒏𝒈 𝒕𝒓𝒐̀𝒏, đ𝒊̉𝒏𝒉 𝒑𝒉𝒂̆̉𝒏𝒈, 𝒅𝒆̣̂𝒕 𝒃𝒂̆̀𝒏𝒈 𝒍𝒐̂𝒏𝒈 đ𝒖𝒐̂𝒊 𝒏𝒈𝒖̛̣𝒂, 𝒍𝒂̣𝒊 𝒏𝒂̣𝒎 𝒗𝒂̀𝒏𝒈 𝒔𝒖̛́𝒄 𝒍𝒆̂𝒏 𝒕𝒓𝒂́𝒏 𝒎𝒖̃ đ𝒆̂̉ 𝒑𝒉𝒂̂𝒏 𝒃𝒊𝒆̣̂𝒕 đ𝒂̆̉𝒏𝒈 𝒄𝒂̂́𝒑, 𝒍𝒂̀ 𝒍𝒐𝒂̣𝒊 𝒎𝒖̃ 𝒗𝒖𝒂 𝑳𝒆̂, 𝒄𝒉𝒖́𝒂 𝑻𝒓𝒊̣𝒏𝒉 đ𝒐̣̂𝒊 𝒏𝒉𝒖̛̃𝒏𝒈 𝒌𝒉𝒊 𝒏𝒉𝒂̀𝒏 𝒉𝒂̣, 𝒉𝒐𝒂̀𝒏𝒈 𝒕𝒖̛̉ 𝒗𝒂̀ 𝒗𝒖̛𝒐̛𝒏𝒈 𝒕𝒖̛̉ 𝒕𝒉𝒖̛𝒐̛̀𝒏𝒈 đ𝒐̣̂𝒊 𝒌𝒉𝒊 𝒗𝒂̀𝒐 𝒉𝒂̣̂𝒖 𝒕𝒉𝒊̣ 𝒔𝒖̛̣.“

𝐕𝐞̂̀ 𝐚́𝐨 𝐦𝐚̣̆𝐜, kết hợp một số pho tượng thời Lê Trung Hưng với các hình vẽ trong Chu ấn thuyền hội quyển, có thể thấy vào ngày thường, thậm chí vào những buổi thiết Thường chiều, lối trang phục 𝒂́𝒐 𝒄𝒐̂̉ 𝒕𝒓𝒐̀𝒏 𝒎𝒂̣̆𝒄 𝒍𝒐́𝒕 𝒕𝒓𝒐𝒏𝒈, 𝒂́𝒐 𝒈𝒊𝒂𝒐 𝒍𝒊̃𝒏𝒉 𝒎𝒂̣̆𝒄 𝒏𝒈𝒐𝒂̀𝒊 khá thịnh hành. Đây cũng là hai dạng trang phục phổ biến thời Lê.

*𝐍𝐠𝐮𝐨̂̀𝐧 𝐭𝐡𝐚𝐦 𝐤𝐡𝐚̉𝐨: sách Ngàn năm áo mũ (Trần Quang Đức); blog Quốc Sử Quán.

10/04/2026

KẾT QUẢ chương trình Đố vui có Thưởng.

Xin chúc mừng 2 bạn Nguyễn Ngọc Ánh và Mỹ Tâm đã có câu trả lời chính xác :3.

Hoa văn của trâm mới nhà Hoa Lư Legacy phỏng theo hoa sen thời Trần, cụ thể là hoa văn sen bệ chùa Hương Trai, Dương Liễu (Hoài Đức, Hà Nội).

Page sẽ liên hệ các bạn có câu trả lời đúng để nhận quà. Hẹn các bạn ở những Mini game tiếp theo :*

08/04/2026

Đ𝐨̂́ 𝐯𝐮𝐢 𝐜𝐨́ 𝐓𝐇𝐔̛𝐎̛̉𝐍𝐆: Đ𝐚̂𝐲 𝐥𝐚̀ 𝐇𝐨𝐚 𝐯𝐚̆𝐧 𝐠𝐢̀ ? 𝐓𝐡𝐨̛̀𝐢 𝐧𝐚̀𝐨?

Demo chiếc Trâm gỗ tiếp theo của chúng mình, bạn hãy đoán xem hoa văn trên Trâm lấy cảm hứng từ hoa gì, thời nào nhé?

3 câu trả lời Đúng và Sớm nhất sẽ được chọn nhận được 1 trong số những phần quà sau:
- Đầu rồng đất nung phỏng theo hình rồng thời Lê sơ mini size
- Lót ly hoa sen phỏng hoạ tiết sen thời Đinh - Tiền Lê, cố đô Hoa Lư
- Nến thơm Hoa Lư Legacy + Voucher giảm giá 20% các sản phẩm Trâm, đồ lưu niệm khác.
Mời quý bạn ^^

03/04/2026

𝐓𝐑𝐀𝐍𝐆 𝐏𝐇𝐔̣𝐂 𝐕𝐔𝐀, 𝐂𝐇𝐔́𝐀 𝐓𝐇𝐎̛̀𝐈 𝐋𝐄̂ 𝐓𝐑𝐔𝐍𝐆 𝐇𝐔̛𝐍𝐆 (𝐏𝐡𝐚̂̀𝐧 2)
𝟐. 𝐓𝐄̂́ 𝐏𝐇𝐔̣𝐂
Tế phục là trang phục mặc trong 𝐜𝐚́𝐜 𝐧𝐠𝐚̀𝐲 𝐭𝐞̂́ 𝐥𝐞̂̃, 𝐬𝐨́𝐜 𝐯𝐨̣𝐧𝐠, 𝐤𝐢̣ 𝐡𝐢𝐞̂́𝐮 của gia tộc vua Lê Chúa Trịnh, đồng thời ngày sinh nhật của vua và chúa cũng mặc Tế phục.
Tế phục các thời trước có thể có tuy nhiên không được nhắc tới hoặc các thời trước quy chế Tế phục chưa được chặt chẽ như thời Lê Trung Hưng.

𝐚. 𝐌𝐮̃ 𝐁𝐢̀𝐧𝐡 Đ𝐢́𝐧𝐡
Trong Lịch triều hiến chương loại chí Phan Huy Chú cho biết: "𝐻𝑜𝑎̀𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑢̛𝑜̛̣𝑛𝑔 𝑣𝑎̀𝑜 𝑛𝑔𝑎̀𝑦 𝑔𝑖𝑜̂̃ 𝑜̛̉ 𝑇ℎ𝑎́𝑖 𝑀𝑖𝑒̂́𝑢 đ𝑜̣̂𝑖 𝑚𝑢̃ 𝐵𝑖̀𝑛ℎ Đ𝑖́𝑛ℎ, 𝑚𝑎̣̆𝑐 𝑎́𝑜 𝑇ℎ𝑎𝑛ℎ 𝐶𝑎́𝑡...𝐶ℎ𝑢́𝑎 𝑡ℎ𝑢̛𝑜̛̣𝑛𝑔 𝑘ℎ𝑖 𝑦𝑒̂́𝑡 𝑘𝑖𝑒̂́𝑛 𝑜̛̉ 𝑙𝑎̂̀𝑢 𝐾𝑖́𝑛ℎ 𝑇ℎ𝑖𝑒̂𝑛 𝑣𝑎̀ 𝑙𝑒̂̃ 𝑠𝑖𝑛ℎ 𝑛ℎ𝑎̣̂𝑡 𝑜̛̉ 𝑇ℎ𝑎́𝑖 𝑀𝑖𝑒̂́𝑢 𝑡ℎ𝑖̀ đ𝑜̣̂𝑖 𝑚𝑢̃ 𝐵𝑖̀𝑛ℎ Đ𝑖́𝑛ℎ, 𝑚𝑎̣̆𝑐 𝑎́𝑜 𝑇ℎ𝑎𝑛ℎ 𝐶𝑎́𝑡 𝑚𝑎̀𝑢 ℎ𝑜̉𝑎 𝑚𝑖𝑛ℎ, 𝑛𝑔𝑎̀𝑦 𝑔𝑖𝑜̂̃ 𝑜̛̉ 𝑇ℎ𝑎́𝑖 𝑀𝑖𝑒̂́𝑢 𝑡ℎ𝑖̀ 𝑚𝑎̣̆𝑐 𝑎́𝑜 𝑇ℎ𝑎𝑛ℎ 𝐶𝑎́𝑡 𝑚𝑎̀𝑢 𝑞𝑢𝑦̀; 𝑛𝑔𝑎̀𝑦 𝑔𝑖𝑜̂̃ 𝑐𝑎́𝑐 𝑣𝑖̣ đ𝑜̛̀𝑖 𝑔𝑎̂̀𝑛 𝑡ℎ𝑖̀ 𝑑𝑢̀𝑛𝑔 𝑚𝑢̃ 𝐵𝑖̀𝑛ℎ Đ𝑖́𝑛ℎ 𝑎́𝑜 𝑣𝑎̉𝑖 𝑡ℎ𝑎̂𝑚"

Về quy chế mũ Bình Đính trong Vũ trung tùy bút, Phạm Đình Hổ cho biết: "Đ𝑖𝑛ℎ 𝑇𝑖𝑒̂𝑛 𝐻𝑜𝑎̀𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑜𝑎̣𝑡 𝑡𝑖𝑒̂𝑛 𝑐ℎ𝑒̂́ 𝑟𝑎 𝑚𝑢̃ 𝑇𝑢̛́ 𝑃ℎ𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 𝐵𝑖̀𝑛ℎ Đ𝑖́𝑛ℎ, 𝑘𝑖𝑒̂̉𝑢 𝑑𝑎́𝑛𝑔 𝑚𝑢̃ 𝑣𝑢𝑜̂𝑛𝑔 đ𝑖̉𝑛ℎ 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔, 𝑙𝑎̀𝑚 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔 𝑑𝑎, 𝑎̂́𝑦 𝑙𝑎̀ 𝑞𝑢𝑎̂𝑛 𝑡𝑟𝑎𝑛𝑔(...) đ𝑜̛̀𝑖 𝑠𝑎𝑢 đ𝑜̂̉𝑖 𝑡ℎ𝑎̀𝑛ℎ 𝑘𝑖𝑒̂̉𝑢 𝑙𝑢̣𝑐 𝑙𝑎̆𝑛𝑔, ℎ𝑎̣ 𝑝ℎ𝑎̂̀𝑛 𝑡𝑟𝑒̂𝑛 𝑥𝑢𝑜̂́𝑛𝑔, 𝑙𝑎̀𝑚 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑒 𝑞𝑢𝑒́𝑡 𝑠𝑜̛𝑛, 𝑎̂́𝑦 𝑙𝑎̀ 𝑚𝑢̃ 𝑡𝑒̂́, 𝑔𝑜̣𝑖 𝑙𝑎̀ 𝑚𝑢̃ 𝐵𝑖̀𝑛ℎ Đ𝑖́𝑛ℎ. 𝑙𝑎̣𝑖 𝑏𝑖𝑒̂́𝑛 𝑑𝑎́𝑛𝑔 𝑣𝑢𝑜̂𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑎̀𝑛ℎ 𝑑𝑎́𝑛𝑔 𝑡𝑟𝑜̀𝑛, 𝑏𝑒̉ 𝑑𝑎́𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑎̆̉𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑎̀𝑛ℎ 𝑑𝑎́𝑛𝑔 𝑐𝑜𝑛𝑔, 𝑙𝑎̀𝑚 𝑚𝑢̃ 𝑡ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑑𝑢̣𝑛𝑔 𝑘ℎ𝑖 𝑐ℎ𝑎̂̀𝑢 ℎ𝑎̂̀𝑢, 𝑔𝑜̣𝑖 𝑙𝑎̀ 𝑚𝑢̃ đ𝑖𝑛ℎ 𝑇𝑢̛̣."

Cách giải thích của Phạm Đình Hổ có thể coi là cách giải thích nôm na cho người đời sau dễ hình dung về kiểu dáng của các loại mũ chứ chưa có bằng chứng nào để chứng minh mũ Bình Đính lục lăng thời Lê bắt nguồn từ mũ Tứ phương Bình Đính thời Đinh cả.

Ngoài ra trong Vũ trung tùy bút còn cung cấp thêm thông tin: "𝑛ℎ𝑢̛̃𝑛𝑔 𝑛𝑎̆𝑚 𝐶ℎ𝑖́𝑛ℎ 𝐻𝑜̀𝑎 (1680 - 1705; 1720 - 1729), 𝑇𝑒̂̉ 𝑡𝑢̛𝑜̛́𝑛𝑔 𝑁𝑔𝑢𝑦𝑒̂̃𝑛 𝐶𝑜̂𝑛𝑔 𝐻𝑎̃𝑛𝑔 𝑡𝑖𝑒̂́𝑝 𝑡𝑢̣𝑐 𝑘ℎ𝑢 𝑏𝑖𝑒̣̂𝑡 𝑐𝑎́𝑐 ℎ𝑎̣𝑛𝑔 𝑚𝑢̃, 𝑚𝑢̃ 𝐵𝑖̀𝑛ℎ Đ𝑖́𝑛ℎ 𝑡𝑢̛̀ ℎ𝑎̀𝑛𝑔 𝑣𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 𝑐𝑜̂𝑛𝑔 𝑡𝑟𝑜̛̉ 𝑥𝑢𝑜̂́𝑛𝑔 𝑡𝑜̛́𝑖 𝑙𝑎̣𝑖 𝑠𝑖̃, 𝑙𝑎̂́𝑦 𝑐ℎ𝑖𝑒̂̀𝑢 𝑐𝑎𝑜 𝑐𝑢̉𝑎 𝑚𝑢̃ đ𝑒̂̉ 𝑝ℎ𝑎̂𝑛 𝑡ℎ𝑢̛́ 𝑏𝑎̣̂𝑐, 𝑚𝑢̃ 𝑣𝑢𝑎 𝑐ℎ𝑢́𝑎 𝑑𝑢̀𝑛𝑔 𝑘𝑖𝑚 𝑡𝑢𝑦𝑒̂́𝑛 𝑝ℎ𝑎̂𝑛 𝑏𝑖𝑒̣̂𝑡"

Như vậy tổng hợp lại mũ Tế phục của vua chúa sẽ là dạng 𝒎𝒖̃ 𝑩𝒊̀𝒏𝒉 Đ𝒊́𝒏𝒉 𝒍𝒂̀𝒎 𝒃𝒂̆̀𝒏𝒈 𝒕𝒉𝒆 𝒒𝒖𝒆̂́𝒕 𝒔𝒐̛𝒏, 𝒄𝒐́ 𝒕𝒉𝒂̂𝒏 𝒎𝒖̃ 𝒗𝒂̀ đ𝒊̉𝒏𝒉 𝒎𝒖̃ 𝒉𝒊̀𝒏𝒉 𝒍𝒖̣𝒄 𝒍𝒂̆𝒏𝒈, đ𝒊̉𝒏𝒉 𝒑𝒉𝒂̆̉𝒏𝒈, 𝒅𝒂́𝒏𝒈 𝒎𝒖̃ 𝒌𝒉𝒐̂𝒏𝒈 𝒒𝒖𝒂́ 𝒄𝒂𝒐, 𝒕𝒓𝒆̂𝒏 𝒗𝒖̃ 𝒄𝒐́ 𝒕𝒓𝒂𝒏𝒈 𝒕𝒓𝒊́ 𝒄𝒂́𝒄 𝒔𝒐̛̣𝒊 𝒌𝒊𝒎 𝒕𝒖𝒚𝒆̂́𝒏 để phân biệt với vương công. Ngoài ra trong bộ trang phục này, mũ bình đính được kết hợp với áo thanh cát, loại áo kiểu chàng vạt.

𝐛. 𝐀́𝐨 𝐓𝐡𝐚𝐧𝐡 𝐂𝐚́𝐭

Theo ghi nhận của Phan Huy Chú, vào các ngày tế giỗ tiên đế, tiên vương, vua lê chúa Trịnh đều đội mũ bình đính. Chúa Trịnh mặc 𝐚́𝐨 𝐓𝐡𝐚𝐧𝐡 𝐂𝐚́𝐭 𝐯𝐨̛́𝐢 𝐡𝐚𝐢 𝐦𝐚̀𝐮 𝐜𝐨̛ 𝐛𝐚̉𝐧 𝐥𝐚̀ 𝐦𝐚̀𝐮 𝐡𝐨̣𝐚 𝐦𝐢𝐧𝐡 𝐯𝐚̀ 𝐦𝐚̀𝐮 𝐪𝐮𝐲̀, có khi mặc phối với áo vải thâm tùy theo tính chất của buổi lễ. Vua lê vào ngày giỗ tại Thái miếu cũng mặc áo thanh cát.

Áo Thanh Cát theo ghi nhận trong các sách Lịch triều hiến chương loại chí, Lê Triều hội điển, Tang thương ngẫu lục, Vũ Trung tùy bút thì là 𝒍𝒐𝒂̣𝒊 𝒂́𝒐 đ𝒖̛𝒐̛̣𝒄 𝒎𝒂𝒚 𝒃𝒂̆̀𝒏𝒈 𝒗𝒂̉𝒊 𝒄𝒂́𝒕.

Vải cát là 𝐯𝐚̉𝐢 đ𝐮̛𝐨̛̣𝐜 𝐝𝐞̣̂𝐭 𝐭𝐮̛̀ 𝐭𝐨̛ 𝐜𝐡𝐮𝐨̂́𝐢 đ𝐮̛𝐨̛̣𝐜 𝐧𝐠𝐮̛𝐨̛̀𝐢 𝐕𝐢𝐞̣̂𝐭 𝐜𝐡𝐞̂́ 𝐭𝐚̣𝐨 𝐯𝐚̀ 𝐬𝐮̛̉ 𝐝𝐮̣𝐧𝐠 𝐭𝐮̛̀ 𝐫𝐚̂́𝐭 𝐬𝐨̛́𝐦. Ngay từ thời Đông Hán (25 - 220) trong sách Dị vật chí, Dương Phu đã cho biết: "𝐶𝑎̂𝑦 𝑐ℎ𝑢𝑜̂́𝑖, 𝑙𝑎́ 𝑡𝑜 𝑛ℎ𝑢̛ 𝑐ℎ𝑖𝑒̂́𝑢, 𝑡ℎ𝑎̂𝑛 𝑛ℎ𝑢̛ 𝑘ℎ𝑜𝑎𝑖, đ𝑒𝑚 đ𝑢𝑛 𝑙𝑒̂𝑛 𝑡ℎ𝑖̀ 𝑛ℎ𝑢̛ 𝑡𝑜̛, 𝑐𝑜́ 𝑡ℎ𝑒̂̉ 𝑥𝑒 𝑠𝑜̛̣𝑖 𝑑𝑒̣̂𝑡 𝑣𝑎̉𝑖, 𝑝ℎ𝑢̣ 𝑛𝑢̛̃ 𝑑𝑒̣̂𝑡 𝑡ℎ𝑎̀𝑛ℎ 𝑙𝑜𝑎̣𝑖 𝑣𝑎̉𝑖 ℎ𝑦, 𝑘ℎ𝑖́𝑐ℎ, 𝑛𝑎𝑦 𝑙𝑎̀ 𝑣𝑎̉𝑖 𝑐𝑎́𝑡 𝑐𝑢̉𝑎 𝐺𝑖𝑎𝑜 𝐶ℎ𝑖̉"
An Nam chí nguyên thế kỷ 15 cũng cho biết thêm: "𝐻𝑎𝑖 𝑡ℎ𝑢̛́ 𝑔𝑎𝑖 𝑣𝑎̀ 𝑡𝑜̛ 𝑐ℎ𝑢𝑜̂́𝑖, 𝑐𝑜́ 𝑡ℎ𝑒̂̉ 𝑐ℎ𝑎̆́𝑝 𝑙𝑎̣𝑖 𝑙𝑎̀𝑚 𝑣𝑎̉𝑖, 𝑚𝑖̣𝑛 𝑛ℎ𝑢̛ 𝑙𝑢̣𝑎 𝑛𝑜̃𝑛, 𝑟𝑎̂́𝑡 ℎ𝑜̛̣𝑝 𝑚𝑎̣̆𝑐 𝑣𝑎̀𝑜 𝑚𝑢̀𝑎 ℎ𝑒̀".

Lê Quý Đôn trong Vân đài loại ngữ cũng ghi chép về áo Thanh Cát: "𝑇𝑢̣𝑐 𝑛𝑢̛𝑜̛́𝑐 𝑁𝑎𝑚 𝑑𝑢̀𝑛𝑔 𝑣𝑎̉𝑖 𝑛ℎ𝑢𝑜̣̂𝑚 𝑐ℎ𝑎̀𝑚, 𝑠𝑎𝑢 đ𝑜́ 𝑙𝑎̣𝑖 𝑛ℎ𝑢𝑜̣̂𝑚 𝑛𝑎̂𝑢, 𝑐ℎ𝑜 𝑡ℎ𝑒̂𝑚 𝑖́𝑡 𝑘𝑒́𝑜, 𝑙𝑎̂́𝑦 𝑐ℎ𝑎̀𝑦 đ𝑎̣̂𝑝 𝑟𝑜̂̀𝑖 ℎ𝑜̛𝑖 𝑘ℎ𝑜̂, 𝑔𝑜̣𝑖 𝑙𝑎̀ 𝑎́𝑜 𝑇ℎ𝑎𝑛ℎ 𝐶𝑎́𝑡. 𝐵𝑎̂́𝑡 𝑐𝑢̛́ 𝑞𝑢𝑎𝑛 𝑑𝑎̂𝑛, 𝑠𝑎𝑛𝑔 ℎ𝑒̀𝑛 đ𝑒̂̀𝑢 𝑚𝑎̣̆𝑐, 𝑟𝑖𝑒̂𝑛𝑔 𝑑𝑢̀𝑛𝑔 𝑑𝑎̀𝑖 𝑛𝑔𝑎̆́𝑛 đ𝑒̂̉ 𝑝ℎ𝑎̂𝑛 𝑏𝑖𝑒̣̂𝑡".

Theo các tài liệu tham khảo, 𝐚́𝐨 𝐓𝐡𝐚𝐧𝐡 𝐂𝐚́𝐭 𝐤𝐡𝐨̂𝐧𝐠 𝐜𝐡𝐢̉ 𝐜𝐨́ 𝐦𝐨̣̂𝐭 𝐦𝐚̀𝐮 đ𝐨̛𝐧 𝐧𝐡𝐚̂́𝐭,. chính Phan Huy Chú, Lê Quý đôn và cả Phạm Đình Hổ đều nhất trí nhận định loại áo này 𝐜𝐨́ 𝐛𝐚 𝐦𝐚̀𝐮 𝐥𝐚̀ 𝐦𝐚̀𝐮 𝐡𝐨̉𝐚 𝐦𝐢𝐧𝐡, 𝐦𝐚̀𝐮 𝐯𝐢 𝐦𝐢𝐧𝐡 𝐯𝐚̀ 𝐦𝐚̀𝐮 𝐪𝐮𝐲̀. Riêng Phạm Đình Hổ còn nói rõ: “𝑡ℎ𝑒𝑜 𝑙𝑒̣̂ 𝑐𝑢̃, 𝑎́𝑜 𝑇ℎ𝑎𝑛ℎ 𝐶𝑎́𝑡 𝑐𝑜𝑖 𝑚𝑎̀𝑢 ℎ𝑜̉𝑎 𝑚𝑖𝑛ℎ 𝑙𝑎̀ ℎ𝑜̛𝑛 𝑐𝑎̉, 𝑚𝑎̀𝑢 𝑣𝑖 𝑚𝑖𝑛ℎ 𝑘𝑒́𝑚 ℎ𝑜̛𝑛, 𝑛𝑔𝑢̛𝑜̛̀𝑖 𝑡ℎ𝑎̂́𝑝 𝑘𝑒́𝑚 𝑡ℎ𝑖̀ 𝑑𝑢̀𝑛𝑔 𝑚𝑎̀𝑢 𝑞𝑢𝑦̀, 𝑡𝑢̣𝑐 𝑔𝑜̣𝑖 𝑙𝑎̀ 𝑎́𝑜 𝑚𝑎̀𝑢 𝑠𝑢̛̀𝑛𝑔. 𝑁𝑒̂́𝑢 𝑔𝑎̣̆𝑝 𝑞𝑢𝑜̂́𝑐 𝑡𝑎𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑖̀ 𝑣𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 𝑐𝑜̂𝑛𝑔 𝑘ℎ𝑎𝑛ℎ 𝑠𝑖̃ đ𝑒̂̀𝑢 𝑚𝑎̣̆𝑐 𝑚𝑎̀𝑢 𝑞𝑢𝑦̀. 𝐵𝑎̂𝑦 𝑔𝑖𝑜̛̀ 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑐𝑢̛́ 𝑛𝑔𝑢̛𝑜̛̀𝑖 𝑠𝑎𝑛𝑔 𝑛𝑔𝑢̛𝑜̛̀𝑖 ℎ𝑒̀𝑛 đ𝑒̂̀𝑢 𝑚𝑎̣̆𝑐 𝑚𝑎̀𝑢 𝑞𝑢𝑦̀ 𝑐𝑎̉, 𝑐𝑜̀𝑛 𝑚𝑎̀𝑢 ℎ𝑜̉𝑎 𝑚𝑖𝑛ℎ 𝑣𝑎̀ 𝑚𝑎̀𝑢 𝑣𝑖 𝑚𝑖𝑛ℎ 𝑡ℎ𝑖̀ 𝑐ℎ𝑜 𝑙𝑎̀ 𝑞𝑢𝑒̂ 𝑘𝑒̣̂𝑐ℎ, 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑑𝑢̀𝑛𝑔 𝑛𝑢̛̃𝑎”. Có điều dường như chính Phạm Đình Hổ cũng mâu thuẫn với cách hiểu của mình, bởi trong 𝑁ℎ𝑎̣̂𝑡 𝑑𝑢̣𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑢̛𝑜̛̀𝑛𝑔 đ𝑎̀𝑚 ông giải thích thích áo thanh cát là áo đen.

Bên cạnh đó, trong tiếng hán cổ, chữ “𝒕𝒉𝒂𝒏𝒉” 𝒏𝒈𝒐𝒂̀𝒊 𝒏𝒈𝒉𝒊̃𝒂 𝒎𝒂̀𝒖 𝒙𝒂𝒏𝒉 𝒄𝒐̀𝒏 𝒄𝒐́ 𝒏𝒈𝒉𝒊̃𝒂 𝒎𝒂̀𝒖 đ𝒆𝒏. Tại phần 𝑇𝑎𝑛𝑔 𝑏𝑖𝑒̣̂𝑛 trong 𝑉𝑢̃ 𝑡𝑟𝑢𝑛𝑔 𝑡𝑢̀𝑦 𝑏𝑢́𝑡, Phạm Đình Hổ ghi: “𝐴́𝑜 𝑇ℎ𝑎𝑛ℎ 𝐶𝑎́𝑡, ℎ𝑜̛𝑖 𝑔𝑖𝑎̉𝑚 𝑠𝑎̆́𝑐 ℎ𝑜̉𝑎 𝑚𝑖𝑛ℎ, 𝑔𝑜̣𝑖 𝑙𝑎̀ 𝑚𝑎̀𝑢 𝑠𝑢̛̀𝑛𝑔, 𝑐𝑢̃𝑛𝑔 𝑡𝑢̛́𝑐 𝑙𝑎̀ 𝑚𝑎̀𝑢 𝑞𝑢𝑦̀, 𝑛ℎ𝑢̛𝑛𝑔 ℎ𝑜̛𝑖 𝑘ℎ𝑎́𝑐 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑐ℎ𝑢́𝑡.”

Như vậy, với những tư liệu hiện có, có thể phỏng đoán rằng 𝑻𝒉𝒂𝒏𝒉 𝑪𝒂́𝒕 𝒗𝒐̂́𝒏 𝒍𝒂̀ 𝒎𝒐̣̂𝒕 𝒍𝒐𝒂̣𝒊 𝒗𝒂̉𝒊 𝒄𝒂́𝒕, 𝒔𝒂𝒖 𝒌𝒉𝒊 𝒕𝒓𝒂̉𝒊 𝒒𝒖𝒂 𝒄𝒂́𝒄 𝒄𝒐̂𝒏𝒈 đ𝒐𝒂̣𝒏 𝒏𝒉𝒖𝒐̣̂𝒎 𝒎𝒂̀𝒖, 𝒈𝒊𝒂 𝒌𝒆𝒐, đ𝒂̣̂𝒑 𝒏𝒆̣̂𝒏, 𝒑𝒉𝒐̛𝒊 𝒌𝒉𝒐̂ 𝒕𝒉𝒊̀ 𝒄𝒐́ 𝒎𝒂̀𝒖 𝒙𝒂𝒏𝒉 đ𝒆𝒏. Ngoài ra loại vải này còn được 𝒏𝒉𝒖𝒐̣̂𝒎 𝒕𝒉𝒂̀𝒏𝒉 𝒄𝒂́𝒄 𝒎𝒂̀𝒖 𝒉𝒐̉𝒂 𝒎𝒊𝒏𝒉, 𝒗𝒊 𝒎𝒊𝒏𝒉 𝒗𝒂̀ 𝒎𝒂̀𝒖 𝒒𝒖𝒚̀, trong đó màu quỳ còn được gọi là 𝒎𝒂̀𝒖 𝒔𝒖̛̀𝒏𝒈.
Màu hỏa minh và màu vi minh cũng tương tự màu sừng, song màu sắc sáng hơn.

Phan Huy Chú chỉ cho biết màu áo tế của chúa Trịnh, không biết màu áo của vua lê. Dựa vào tính chất tế lễ, có thể đoán rằng, áo tế của vua lê phải là loại áo sẫm màu, gần với màu xanh đen, tương tự như bộ huyền bào sử dụng khi tế giao. Riêng 𝐤𝐢𝐞̂̉𝐮 𝐚́𝐨 𝐭𝐡𝐚𝐧𝐡 𝐜𝐚́𝐭, chúng tôi cho rằng loại áo này có thể kiểu 𝐠𝐢𝐚𝐨 𝐥𝐢̃𝐧𝐡, bởi như Lê Quý Đôn cho biết, đây là loại áo quan lại và dân thường thời lê đều mặc, đồng thời còn nói: “𝐿𝑒̂̃ 𝑝ℎ𝑢̣𝑐 𝑑𝑢̀𝑛𝑔 𝑎́𝑜 𝑇𝑟𝑢̛̣𝑐 𝑙𝑖̃𝑛ℎ (𝑙𝑎̀ 𝑡𝑒̂𝑛 𝑔𝑜̣𝑖 𝑘ℎ𝑎́𝑐 𝑐𝑢̉𝑎 𝑎́𝑜 𝑔𝑖𝑎́𝑜 𝑙𝑖̃𝑛ℎ) 𝑜̂́𝑛𝑔 𝑡𝑎𝑦 𝑑𝑎̀𝑖, 𝑚𝑎𝑦 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔 𝑣𝑎̉𝑖 𝑡ℎ𝑎𝑛ℎ 𝑐𝑎́𝑡, ℎ𝑜𝑎̣̆𝑐 𝑣𝑎̉𝑖 𝑡ℎ𝑎̂𝑚, ℎ𝑜𝑎̣̆𝑐 𝑣𝑎̉𝑖 𝑡𝑟𝑎̆́𝑛𝑔 𝑡𝑢̀𝑦 𝑛𝑔ℎ𝑖.”
*Nguồn tham khảo: sách Ngàn năm áo mũ (Trần Quang Đức); blog Quốc sử quán.

02/04/2026

𝐇𝐈̀𝐍𝐇 𝐓𝐔̛𝐎̛̣𝐍𝐆 𝐑𝐎̂̀𝐍𝐆 𝐭𝐡𝐨̛̀𝐢 𝐋𝐄̂ 𝐒𝐎̛
*𝐴̉𝑛ℎ: Đ𝑎̂̀𝑢 𝑅𝑜̂̀𝑛𝑔 đ𝑎̂́𝑡 𝑛𝑢𝑛𝑔 𝑚𝑖𝑛𝑖 𝑐𝑢̉𝑎 𝐻𝑜𝑎 𝐿𝑢̛ 𝐿𝑒𝑔𝑎𝑐𝑦

Rồng (long – 龍) là biểu tượng của sự linh thiêng, của sức mạnh thần thánh và quyền lực các quân vương. Có thể nói, trong nền mỹ thuật trung đại Việt Nam, hình tượng con rồng là công cụ nhận biết đặc trưng phong cách mỹ thuật của từng thời kỳ trong lịch sử.

Vào thời Lê sơ, hình tượng rồng có khác biệt so với với các thời đại trước thể hiện rõ nhất ở việc thay thế cái vòi bằng mũi của loài thú ăn thịt (đến thời Mạc lại xuất hiện một số tạo tác mũi trở lại dạng vòi) cùng với cái đuôi cá. Mặt rồng trông dữ hơn, lông mày cùng bộ râu quai nón rậm, thân hình to khỏe cứng cáp kết hợp với mây lửa, thể hiện sức mạnh uy quyền của bậc đế vương với con rồng 5 móng chỉ dành cho hoàng đế.

Thoạt nhìn con rồng Lê sơ có nhiều nét giống con rồng nhà Minh, nhưng nếu quan sát và so sánh kỹ lưỡng, có thể nhận ra nhiều khác biệt đặc trưng mà chỉ con rồng Lê sơ mới có. Rồng Lê sơ cũng như mọi con rồng Việt Nam ở các thời kỳ miệng thường ngậm châu ngọc, phần lông mày và râu quai nón có hình “dấu phẩy” đặc trưng, vây trên thân và đuôi mềm mại hơn con rồng Minh, vây được thể hiện các đường sọc dày, phần râu mép và túm lông ở khuỷu chân luôn được kéo dài bay bổng, phần bờm thường xẻ ra hai bên, xuất hiện tư thế một chân trước cầm lấy râu rất đặc trưng.

Lấy cảm hứng từ hình tượng rồng tại Hoàng Thành Thăng Long, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, Hoa Lư Legacy chế tác các tác phẩm đầu rồng Mini đất nung như một sản phẩm lưu niệm, trưng bày độc đáo trong công cuộc hiện thực hoá, ứng dụng các giá trị văn hoá, lịch sử dân tộc vào đời sống.
*Nguồn tham khảo: Đại Việt Cổ Phong
🏯 Hoa Lư Legacy: số 8, ngõ 197, Đinh Tiên Hoàng, phường Hoa Lư, Ninh Bình.
☎ (+84)936050064 (Ms Lý)

Hoa Lư Legacy

15/05/2026

11/05/2026

03/05/2026

28/04/2026

27/04/2026

17/04/2026

12/04/2026

10/04/2026

08/04/2026

03/04/2026

02/04/2026

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share