02/09/2026
नागपूरचे तर्री पोहे: "नेहमीचे कांदेपोहे खाऊन कंटाळा आलाय? मग एकदा बनवा नागपूरचे सुप्रसिद्ध आणि झणझणीत 'तर्री पोहे'... नाश्त्याला असा बेत जमेल की सगळे बोटं चाटत राहतील!"
सकाळच्या नाश्त्याला रोज तेच तेच कांदेपोहे खाऊन कंटाळा आला असेल, तर वीकेंडला नागपूरची शान असलेले 'तर्री पोहे' नक्की बनवून पाहा. मऊसूद पोह्यांवर काळ्या चण्याची लालभडक, झणझणीत आणि मसालेदार 'तर्री' (रस्सा) ओतून जेव्हा त्यावर बारीक शेव भुरभुरली जाते, तेव्हा खाणाऱ्याची भूक दुप्पट होते. नागपूरच्या या अस्सल स्ट्रीट फूडची चव घरच्या घरी कशी आणायची, याची ही सोपी आणि परफेक्ट रेसिपी!
लागणारे अचूक साहित्य:
१. झणझणीत 'तर्री'साठी (Tarri Base):
* काळे हरभरे (देसी चणे): १ वाटी (रात्रभर भिजवून आणि कुकरमध्ये थोडे मीठ घालून ४-५ शिट्ट्यांवर मऊ उकडून घेतलेले).
* कांदा आणि टोमॅटो: १ मोठा कांदा (उभा पातळ चिरलेला) आणि १ टोमॅटो (बारीक चिरलेला).
* आलं-लसूण पेस्ट: १ मोठा चमचा.
* तर्रीचे मसाले: २ मोठे चमचे काश्मिरी लाल तिखट (लालभडक रंगासाठी), १ चमचा तिखट मिरची पावडर, १ चमचा काळा मसाला (किंवा सावजी मसाला / गोडा मसाला), अर्धा चमचा धने पावडर, पाव चमचा हळद.
* तेल: ३ ते ४ मोठे चमचे (तर्रीला छान 'कट' येण्यासाठी तेल थोडे जास्त लागते).
* चणे उकडलेले पाणी: रस्सा वाढवण्यासाठी (हे पाणी फेकून देऊ नका, यातच खरी चव असते).
२. मऊ आणि मोकळ्या पोह्यांसाठी:
* जाड पोहे: अडीच वाट्या (चांगले धुवून आणि ५ मिनिटे निथळून घेतलेले).
* फोडणीचे साहित्य: २ चमचे तेल, अर्धा चमचा मोहरी आणि जिरे, कढीपत्त्याची ७-८ पाने, २ हिरव्या मिरच्या (बारीक चिरून).
* कांदा आणि शेंगदाणे: १ बारीक चिरलेला कांदा आणि पाव वाटी शेंगदाणे.
* मसाले आणि चव: पाव चमचा हळद, चवीनुसार मीठ, १ छोटा चमचा साखर आणि अर्ध्या लिंबाचा रस.
३. सजावटीसाठी (Garnish):
* भरपूर बारीक शेव, बारीक चिरलेला कांदा, टोमॅटो आणि ताजी कोथिंबीर.
सविस्तर कृती (स्टेप-बाय-स्टेप पद्धत):
पायरी १: तर्रीचा मसाला तयार करणे
एका कढईत थोडे तेल गरम करून त्यात उभा चिरलेला कांदा चांगला सोनेरी रंगावर परतून घ्या. कांदा परतला की मिक्सरमध्ये त्याची एकदम बारीक पेस्ट (वाटण) करून घ्या.
पायरी २: लालभडक तर्रीला फोडणी
एका पातेल्यात ३-४ चमचे तेल कडकडीत गरम करा. त्यात मोहरी-जिरे तडतडू द्या. आता यात आलं-लसूण पेस्ट घालून परता. यानंतर कांद्याची पेस्ट आणि बारीक चिरलेला टोमॅटो घाला. टोमॅटो मऊ होईपर्यंत परतून घ्या. गॅस बारीक करा आणि यात हळद, लाल तिखट, काश्मिरी तिखट आणि काळा मसाला घाला.
पायरी ३: तर्री उकळणे (सर्वांत महत्त्वाची स्टेप)
मसाल्यांना कडेने तेल सुटले की, त्यात उकडलेले काळे हरभरे (चणे) आणि ते उकडलेले पाणी घाला. नागपुरी तर्री खूप दाटसर नसते, ती पाण्यासारखी पातळ असते, जेणेकरून पोहे ती शोषून घेतात. त्यामुळे गरजेनुसार आणखी २ वाट्या गरम पाणी ओता. चवीनुसार मीठ घाला आणि मध्यम आचेवर १० मिनिटे तर्री चांगली उकळू द्या, म्हणजे त्यावर मस्त लालभडक 'कट' (तर्री) येईल.
पायरी ४: मऊसूद पोहे बनवणे
तर्री उकळेपर्यंत दुसरीकडे पोहे बनवून घ्या. कढईत तेल गरम करून मोहरी, जिरे, कढीपत्ता आणि हिरवी मिरचीची फोडणी द्या. शेंगदाणे आणि कांदा परतून घ्या. कांदा परतला की हळद घाला आणि लगेच भिजवलेले पोहे घाला. यात मीठ, साखर आणि लिंबाचा रस घालून पोहे हलक्या हाताने मिक्स करा. त्यावर झाकण ठेवून बारीक आचेवर २-३ मिनिटे वाफ काढा.
पायरी ५: नागपुरी स्टाईल सर्व्हिंग (Plating)
एका खोलगट प्लेटमध्ये किंवा बाऊलमध्ये आधी गरमागरम पोहे घ्या. त्यावर भरपूर रस्सा आणि हरभऱ्यांसहित लालभडक 'तर्री' ओता. वरून बारीक चिरलेला कांदा, थोडे टोमॅटोचे तुकडे, भरपूर कोथिंबीर आणि एकदम बारीक नायलॉन शेव (किंवा तिखट जाड शेव) भुरभुरा.
तुमचे अस्सल नागपुरी स्टाईल झणझणीत 'तर्री पोहे' खाण्यासाठी तयार आहेत!
खवय्यांसाठी खास टिप्स:
* तर्रीची कन्सिस्टन्सी: तर्री नेहमी आमटीसारखी पातळ असावी. ती दाटसर झाली तर पोहे एकदम कोरडे लागतात. पातळ रस्सा पोह्यांमध्ये मुरला की त्याची चव अप्रतिम लागते.
* उकडलेल्या चण्याचे पाणी: हरभरे कुकरमध्ये उकडताना त्यात थोडे मीठ आणि अगदी चिमूटभर हळद घालावी, आणि तेच काळे पाणी तर्रीच्या रस्स्यात वापरावे. याच पाण्यामुळे तर्रीला हॉटेलसारखी गावरान चव येते.
* गोडव्याचा बॅलन्स: तर्री खूप तिखट आणि झणझणीत असते, त्यामुळे पोहे बनवताना त्यात १ चमचा साखर आणि लिंबू नक्की घालावे, म्हणजे तिखट-गोड-आंबट अशी परफेक्ट चव बॅलन्स होते.
या चमचमीत नाश्त्यानंतर, संध्याकाळच्या चहासाठी बाहेरून एकदम कुरकुरीत आणि आतून मऊ अशी पारंपरिक 'कोथिंबीर वडी' न वाफवता झटपट कशी बनवायची, हे तुम्हाला जाणून घ्यायला आवडेल का?
