16/06/2026
🌸 “مسندة الشام” (موحەددیسەی شام) ئەو ئافرەتەی کە گەورەترین زانایان لە خزمەتیدا دادەنیشتن بۆ وەرگرتنی فەرموودە بە سەنەدێکی (ڕشتەیەکی) بەرز.
یەکێکە لە دیارترین زانایانی فەرموودەناس لە مێژووی ئیسلامدا، و لە ناودارترین ئافرەتانی مەزهەبی حەنبەلییە. لە ژینگەیەکی زانستیی دێرین و لە ناو خێزانی "مەقادیسە" گەورە بووە، کە سەدان زانای پیاو و ئافرەتیان لێ هەڵکەوتووە.
✍️ لە منداڵییەوە دەستی بە فێربوونی زانست کردووە، و لەسەر دەستی شێخ و زانا گەورەکان زانستی وەرگرتووە. سەدان پەڕتووک و نامیلکەی لەبەر بووە، کە لە مامۆستا و شێخەکانییەوە بە سەنەدی بەرز فێریان بووە، لەبەری کردوون و بەسەریاندای خوێندووەتەوە.
📜 دوای ئەوەی ئیجازە (مۆڵەت) و متمانەی لەو شێخانە وەرگرت، ئەویش لە بەرامبەردا دەستی کرد بە فێرکردن، گێڕانەوە و لەبەرکردنی ئەم پەڕتووکانە بە قوتابییەکانی خۆی.
📍پاشان گەشتی بۆ چەندین شار کردووە وەک بەغدا، قاهیرە و ئەسکەندەرییە، تا گەیشتە ئاستێکی زۆر بەرز و شارەزایی تەواو لە زانستی فەرموودەدا. بوو بە یەکێک لە گەورەترین فەرموودەناسەکانی سەردەمی خۆی، تا ئەو ڕادەیەی نازناوی “مسندة الشام”ی پێبەخشرا.
✨پێگەیەکی زانستیی بەرزی هەبوو، بۆیە قوتابیانی زانست لە وڵاتە جیاوازەکانەوە ڕوویان تێدەکرد. ژمارەیەک لە گەورە زانایان فەرموودەیان لێوە گێڕاوەتەوە، لە دیارترینیان: ئیمامی زەهەبی، تاجەددینی سوبکی، صەفەدی و چەندانی تریش.
📍هاوسەرگیری نەکردووە، و تەمەنێکی درێژی ژیاوە کە نزیکەی ٩٤ ساڵ بووە. سەرەڕای ئەوەی کە تووشی نەخۆشی چاو بوو (بینایی لەدەستدا)، تا لە ساڵی ٧٤٠ی کۆچی لە دیمەشق کۆچی دوایی کرد، ئەمەش دوای ئەوەی شوێنەوارێکی زانستیی گەورە و ژیاننامەیەکی نەمر و پڕسەروەری لە خزمەتکردنی فەرموودەکانی پێغەمبەر ﷺ بەجێهێشت.
💬 ئیبن حەجەری عەسقەلانی دەڵێت: (بە مردنی ئەو، خەڵکی لە زۆرێک لە فەرموودەکاندا پلەیەک هاتنە خوارەوە - واتە سەنەدی فەرموودەکان بۆ پێغەمبەر ﷺ درێژتر بووەوە).
🤲 خوایە گیان ڕەحم بکەیت بە "ئوم عەبدوڵڵا زەینەب کچی کەمالەددین"، لێی خۆش ببە، و ئەو خزمەتەی بە زانستی فەرموودە کردوویەتی بیکەیتە مایەی شەفاعەت بۆی لە ڕۆژی دواییدا.
