12/03/2026
" එයා නොදැන කරපු දේ නිසා එයාගේ ජීවිතේ බේරගන්න තිබුන අවස්තාව නැති වෙලා ගියා "
රසිකට දවස් දෙකක් තිස්සේ පොඩි සෙම්ප්රතිශ්යාව ගතියක් තිබුණා.රසිකට ඕන උනේ මේ සෙම්ප්රතිශ්යා ගතිය ඉක්මණට හොඳ කරගන්න. ඩොක්ටර් කෙනෙක් ළඟට යන්න කම්මැලි හිතුණ නිසා ගෙදර බෙහෙත් පෙට්ටිය අවුස්සලා බැලුවා. එයා දැක්කා ගිය මාසෙ වයිෆ්ට බෙහෙත් ගත්තම ඉතුරු වෙච්ච "Amoxicillin" (ඇමොක්සිලින්) කරල් 4ක් තියෙනවා.
"මේක බිව්වම අඩු වෙලා යයි" කියලා හිතපු රසික දවස් දෙකක් වේල් හතරකට මේ බෙහෙත් ටික බිව්වා.
උණ ටිකක් අඩු වුණා වගේ දැනුණ නිසා එයා බෙහෙත් බොන එක නැවැත්තුවා. එයා ගොඩක් වෙලාවට බෙහෙත් ගත්තත් ඒ හැම වෙලේම පුරුදු වෙලා හිටියේ ලෙඩ අඩු උන ගමං බෙහෙත් නතර කරන්න. එයා කවදාවත් බෙහෙත් හරියට බීලා ඉවර කරේ නෑ. එයා ළඟ තිබුනා එයාගෙයි වයිෆ්ගෙයි බෙහෙත් දාන ලොකු පෙට්ටියක්. ඒක ඇතුලේ එයාගේ ඉතුරු උන පරණ බෙහෙත් කවර ඇතුලේ පොඩ්ඩ පොඩ්ඩ ඉතුරු වෙලා තිබුනා. දැන් කල්පනා කරන්න ඔයා ළගත් මේ වගේ එකක් තියෙනවද කියලා.. ඉතිං පොඩ්ඩක් ලෙඩ උන ගමං මේකෙන් ඉතුරු උන බෙහෙත් පෙත්තක් අරං බොන එක වෛද්යවරයෙක් හම්බවෙන්න යනවට වඩා ලාබයි කියලා තමයි රසික හිතුවේ. මෙහෙම කාලයක් ගත වුනා.
ටික කාලෙකට පස්සේ, රසිකට හදිසි අනතුරකින් කකුලේ ලොකු තුවාලයක් වුණා. තුවාලය පැසවලා දරුණු වුණා. රෝහලේදී වෛද්යවරුන් ඔහුට සාමාන්යයෙන් දෙන ප්රතිජීවක ඖෂධ ලබා දුන්නත්, තුවාලය සුව වුණේ නෑ. තුවාලය තව තවත් නරක් වෙලා, විෂබීජය රුධිරයට එකතු වෙලා (Sepsis තත්ත්වයට ඇවිත්) රසිකව දැඩි සත්කාර ඒකකයට (ICU) දාන්න වුණා.
💁♀️ රසිකට මොකද උනේ ? රසිකගේ තුවාලෙට දීපු බෙහෙත් ඇයි වැඩ කලේ නැත්තේ ?
මේක තමයි දැනට ලෝකයේ බරපතලම ගැටලුවක් වෙලා තියෙන "ප්රතිජීවක ප්රතිරෝධය" (Antibiotic Resistance).
රසික කවදාවත් හිතන්න නැතුව ඇති, එයා හිතුමතේට බීපු බෙහෙත් නිසා එයාටම විඳවන්න වේවි කියලා.
රසික අර මුලින් හිතුමතේට, අසම්පූර්ණව බිව්ව බෙහෙත් ටික නිසා, එයාගේ ඇඟේ හිටපු බැක්ටීරියා ඒ බෙහෙතට හුරු වුණා. ඊටපස්සේ ඒ බැක්ටීරියා මැරෙන්නේ නැතුව, බෙහෙතට එරෙහිව සටන් කරන්න පුළුවන් "සුපිරි බැක්ටීරියාවන්" බවට පත් වුණා.
දැන් රසිකට බේරෙන්න පුලුවන් කියලා ඔයාලා හිතනවද?
💁♀️ මොකක්ද මේ ප්රතිජීවක ප්රතිරෝධය කියන්නේ?
සරලවම කිව්වොත්, බැක්ටීරියා කියන්නෙත් ජීවත් වෙන්න උත්සාහ කරන ජීවී කොට්ඨාසයක්.
අපි නියමිත මාත්රාවට වඩා අඩුවෙන්, වැරදි වෙලාවට හෝ අනවශ්ය වෙලාවට (වෛරස් උණකට වගේ) ප්රතිජීවක (Antibiotics) ගත්තම සිදුවන්නේ බැක්ටීරියාව සම්පූර්ණයෙන් විනාශ වෙන්නේ නෑ. දුර්වල බැක්ටීරියා ටික විතරක් මැරෙනවා. ශක්තිමත් බැක්ටීරියා ඉතුරු වෙලා, එන බෙහෙතට ඔරොත්තු දෙන විදියට තමන්ගේ ඇඟ වෙනස් කරගන්නවා (Mutate වෙනවා).ඊට පස්සේ පසුව ඔවුන් වේගයෙන් බෝ වෙනවා.
ඔන්න දැන් ඔයාගේ ඇඟ ඇතුලේ ඉන්නේ හරිම දරුණු බැක්ටීරියා සෙට් එකක්. ඊළඟ වතාවේ ඔබ ඒ බෙහෙතම බිව්වට, අර "සුපිරි" බැක්ටීරියා වලට ඒකෙන් කිසිම හානියක් වෙන්නේ නෑ.
💁♀️ අපි නොදැනුවත්ව අපි අතින් සිදුවන ලොකුම වැරදි ටිකක් තමයි මං දැං කියන්න යන්නේ.
1. වෛරස් රෝග සඳහා ප්රතිජීවක ගැනීම
හෙම්බිරිස්සාව, සාමාන්ය උණ, ඩෙංගු, ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා කියන්නේ "වෛරස්" (Virus) රෝග.
ප්රතිජීවක (Antibiotics) හැදලා තියෙන්නේ "බැක්ටීරියා" මරන්න. වෛරස් උණකට ඇන්ටි-බයොටික් බිව්වට උණ හොඳ වෙන්නේ නෑ වගේම, ඇඟේ ඉන්න හොඳ බැක්ටීරියා ටික විනාශ වෙලා ප්රතිරෝධය ඇතිවෙනවා.
2. දොස්තර මහත්තයා දෙන බෙහෙත් ටික හරියට බොන්නේ නැතිකම
දවස් 5කට බෙහෙත් දුන්නම, දවස් 2න් උණ බැස්ස කියලා බෙහෙත් නවත්වන්න එපා. එතකොට අර අඩපණ වෙච්ච බැක්ටීරියා ආපහු පණ ගහලා සුපිරි බලයක් එක්ක නැගිටිනවා. ඊට පස්සේ ඒ දීපු ඇන්ටිබයොටික් එක ඔය බැක්ටීරියාව මරණ්න භාවිතා කරන්න බෑ.
3. ඉතුරු වුණ බෙහෙත් පාවිච්චි කිරීම
වෙන කෙනෙක්ට දීපු බෙහෙත් හෝ පරණ බෙහෙත් හිතුමතේට බොන්න එපා. ලෙඩේ රෝග ලක්ෂණ සමාන වුණාට, හේතුව වෙනස් වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසයි ඔයාට මම හැමදාම නැවත නැවතත් කියන්නේ, කවදාවත් අනුන්ගේ බෙහෙත් බොන්න එපා.. ඉතුරු උන බෙහෙත් බොන්න එපා... කියලා.
4. ෆාමසි වලින් හිතුමතේ බෙහෙත් ගැනීම
වෛද්ය නිර්දේශයක් (Prescription) නැතුව කවදාවත් ෆාමසි මහත්වරුන්ගෙන් අහලා ප්රතිජීවක ගන්න එපා. මොකද එයාලා බෙහෙත් ගැන දැනගත්තට, ඔයාට තියෙන්නේ මොන වගේ රෝගයක්ද ඒකට මේ බෙහෙත් හරියනවද කියලා දන්නේ ඔබේ වෛද්යවරයා. අපි දැකලා තියෙනවා ඕන තරම් ෆාමසියේ ඉන්න මහත්මයින්ට පොඩි සද්දයක් දාලා බෙහෙත් ඉල්ලගන්න උත්සහා කරන මිනිස්සු. ඒ වෙලාවට කියන පමාවට බෙහෙත් නොදෙන ඖෂධවේදීන් ඕන තරම් ඉන්නවා. ❤️ ඔයාලා නියමයි 👌
💁♀️ මේක අපිට බලපාන්නේ කොහොමද?
ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයට අනුව මෙය ගෝලීය අර්බුදයක්. මේ තත්ත්වය දිගටම ගියොත් අපිට සුළු තුවාලයක්, සීරීමක් පවා සුව කරගන්න බැරිව මිනිසුන් මිය යන්න පුළුවන්. නියුමෝනියාව, ක්ෂය රෝගය වගේ රෝග නැවතත් මාරාන්තික රෝග බවට පත් වෙන්න පුළුවන්.
හදිසියේ හරි ශල්යකර්ම කිරීම (Operations), පිළිකා ප්රතිකාර සහ ඉන්ද්රිය බද්ධ කිරීම් ඉතා අනතුරුදායක වෙන්න පුළුවන් (ආසාදන පාලනය කරන්න බැරි නිසා).
අපි දන්නේ නෑ අපිට අනාගතේ මොන වගේ දේවල් වලට මුහුණ දෙන්න වේවිද කියලා. සමහර විට ඔයා හිතුමතේ බොන බෙහෙත් එක නිසා ඔයාගේ දරුවගේ ජීවිතේ වුනත් නැති වෙන්න පුලුවන්.
රෝහලේ දැඩි සත්කාර ඒකකයේදී අපි දකිනවා සමහර රෝගීන්ට ඉතාම මිල අධික, බලගතුම ප්රතිජීවක පවා වැඩ කරන්නේ නැති අවස්ථා. ඒ ඔවුන්ගේ ශරීරය තුළ "Superbugs" නිර්මාණය වී ඇති නිසා.
ඒ හිංදා..
😊 වෛද්යවරයෙක් නියම කළොත් පමණක් ප්රතිජීවක ගන්න.
😊 ලබා දෙන මාත්රාව නියමිත දින ගණන සම්පූර්ණ කරන්න.
😊 "ඉක්මනට හොඳ වෙන්න ඕන නිසා Antibiotic එකක් දෙන්න" කියලා දොස්තර මහත්තයාට බල කරන්න එපා.
අපි දැන්ම මේ ගැන හිතුවේ නැත්නම්, අපේ දරුවන්ට බෙහෙත් නැති ලෝකයක් ඉතුරු වේවි.
තවත් කෙනෙක් දැනුවත් කරන්න මේ ලිපිය Share කරන්න. ඔබේ අදහස් පහළින් comment කරගෙන යන්න.
ස්තූතියි.
හෙදියකගේ දිනපොත
⚠️ අවසරයකින් තොරව උපුටා පළ කිරීම තහනම්.
(Share button එක භාවිතා කරන්න).
©️ [ හෙදියකගේ දින පොත ] - All Rights Reserved.
