ӨРНӨЛ

23/03/2026

23/03/2026

АМАРБАЯСГАЛАНГ НАМААС ХӨӨХ ЗАХИАЛГЫГ ЕРӨНХИЙЛӨГЧ ӨГСӨН ҮҮ?

Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнийн өчигдөр үдэш NTV телевизэд өгсөн уйтгартай, сунжруу ярилцлагаас би хувьдаа 3 шинэ мэдээ анзаарлаа.

МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, УИХ-ын даргаар ажиллаж байсан Дашзэгвийн Амарбаясгаланг МАН-аас хөөх саналыг тус намын шинэхэн дарга Н.Учрал гаргасан нь өөрийнх нь санаа биш, Улсын Ерөнхийлөгчийн эргэн тойрноос, тухайлбал Я.Содбаатараас ч юмуу шидсэн чулуу гэснээ ер нь Ерөнхийлөгчийн өөрийнх нь санаа гээд шулуухан хэлчихлээ.

Хууль хяналтын байгууллагаар шалгагдаж яллагдагчаар татагдсан, мөн л Учрал даргын амаараа намаасаа хөөчихөөд байгаа А.Амундраг Ерөнхий сайд Оюун-Эрдэнэ Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн хүсэлтээр, Женко Баттулгын гар хөл болгож алдахгүйн тулд дэргэдээ зөвлөхөөрөө ажиллуулж байсан гэж ам алдав.

Хамгийн хачирхалтай нь Амундраг болон одоогийн төр засгийн хэвлэлийн албадын дарга нарыг гагцхүү Eagle телевизээс, тус телевизийн эзэн “Голомт”-ын Д.Баясгалангийн оролцоотойгоор тодруулдаг байсан гэж хэллээ.

Ингэхлээр нүүрсний оффтэйк гэрээнүүдийн автор, нууц ноёнтон Баясгалан банк, төмөр замаас гадна Төр засгийн боловсон хүчний бодлогод гар хөлөө гүнзгий дүрдэг байх нь!

2026.03.12.

23/03/2026

01/02/2026

“БУШУУ ТУУЛАЙ БОРВИНДОО БААСТАЙ” ГЭГЧ БОЛЧИХ ВИЙ!

Д.Трампын санаачилж, сая Давост үүсгэн байгуулагч орнууд нь байгуулснаа албан ёсоор зарласан Энх тайвны зөвлөл (Board of Peace) гэгч түүхэнд, олон улсын харилцаанд ямар үүрэг гүйцэтгэх, алс хэтдээ ямархуу үр дагавар үлдээхийг таахад бэрх.

Яахав Ерөнхий сайд Гомбожавын Занданшатар маань нэгэнт нэгдээд улсаа төлөөлж гарын үсэг зурчихсанаас хойш (Арай ч Давост ганцаараа шийдээд гарын үсэг зурчихаагүй биз) одоо ухрах, буцах өнгөрөө биз.

Гэхдээ энэ зөвлөлийн үйл ажиллагаа жигдрээ ч үгүй байхад Дашдоржийн Баярхүү мэт нь “Занданшатарын уран гоё нүүдэл, Монгол Улсын тусгаар тогтнолыг улс төр, дипломатын аргаар баталгаажуулж буй том алхам” гэх мэтээр хөөрцөглөж байгаа нь туйлын зохимжгүй!

Монгол Улс идэвхтэй гадаад бодлого баримтлах нь зүйн хэрэг. Гэхдээ хийж байгаа үйлдэл, гаргаж буй санаачлагаа олон нийтдээ, дэлхий дахинд танилцуулахдаа жин банг нь тааруулж, албан ёсны үнэлэлт дүгнэлтээ болгоомжтой, бодлоготой, алсын хараатай томъёолон хэвлэл мэдээллээр дэлгэж баймаар.

2026.01.31.

01/02/2026

СПИКЕР УЧРАЛД ӨГӨХ БЭСРЭГ ЗӨВЛӨГӨӨ

Дөч хүрээгүй идэр залуудаа Монгол Улсын Их Хурлын дарга, эрх баригч Монгол Ардын Намын дарга болсон Ням-Осорын Учрал орон нутгаар ойр ойрхон явж, замын гуанзанд гуляш идэж, хүнсний жижигхэн дэлгүүрээс хоёр ширхэг ундаа, гоймон авснаа сошиалаар гайхуулж, 10 жил завсаргүй засаглаж байгаа намынхаа төв, орон нутгийн хүнд сурталтнуудаас Ард иргэдээ нэн даруй чөлөөлөх тухай чихэн дээр цэцэг ургуулж, нарлаг Монголын малчдаа доллараар тэтгэж, ард түмнээсээ алсарсан том жижиг дарга нарыг одоохон байранд нь тавьж, Засгийн газраа шахаж шаардаж ажиллуулах тухайгаа гоё зурагтай мэдээллүүдээр чимж өөрөө уулзалтынхаа мэдээг бичиж, өөрөө завсаргүй түгээж харагдана.

Түүнийг уугуул нутаг Хэнтий аймгаасаа эхлэн орон нутгийг нарны эрчим хүчээр хангана гэж гоё ярьж байхад 1,5 сая хүнтэй улсын нийслэл Улаанбаатар хот хэд хоногийн хүйтэнд арай л хөлдүүс болчихсонгүй. Түүнийг Засгийн газартайгаа хатуу хариуцлага тооцож ажиллана гэж аймгаас аймаг дамжин амлаж байх зуур Эрчим хүчний сайд Чойжилсүрэн ажил сайжруулах дахин нэг сарын хугацаатай үүрэг Ерөнхий сайдаас аваад өндөр сэнтийдээ хээв нэг шигдээд үлдчихлээ.

Ямар дайны хөлд нэрвэгдэн дроны цохилтод өртөн гал хөс алдаж буй Киев биш дээ, тайван амгалан Улаанбаатар нийслэл нь яг нүдэн дээр нь тог цахилгаангүй зутарч байхад Монгол Улсын Их Хурлын дарга Учрал огтхон ч санаа зовсон шинжгүй, Монголын төрд цөөнгүй жил сайд дарга хийсэн намынхаа гол санхүүжүүлэгчдийн нэг Баттогтохын Чойжилсүрэнгийн толгойг илээд өнгөрөөж буй нь тов тодорхой байна.

Швейцарийн Давост Гомбожавын Занданшатар Д.Трампын санаачилсан Энх тайвны зөвлөлд гялс манс нэгдэн гарын үсэг зурчихаад ирсэн хойно ч Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн нэг гишүүн Ням-Осорын Учрал энэ эмзэг сэдвээр албан ёсоор байр сууриа илэрхийлсэнгүй.

16 настайдаа өсвөр зандалчны гарт амь алдсан хөөрхий охин Шинэсарангийн ээжийг Төрийн ордонд хүлээн авч уулзсан даруйдаа Учрал дарга маань шинээр байгуулах (ачир дээрээ бол Хишигдэмбэрэлийн Тэмүүжинг Хууль зүйн сайд байхад байгуулаад татан буулгасан Тахарын алба) Гэрч, хохирогчийг хамгаалах Засгийн газрын агентлагийг Шинэсаран гэж нэрлэнэ хэмээн ам алдаад, ингэж болдоггүйг эрхвиш зөвлөхүүд нь зөвлөсөн бололтой үгээсээ тэр даруй буцаж, Улаанбаатарт байгуулагдаж буй Хүүхэд хамгааллын шинэ төвийг хохирогч охины нэрээр нэрлэх болсноо зарлав.

Парламентын спикер Учрал Үндэсний аудитын газрын дарга Магнайсүрэнг Монголбанкны шинэхэн Ерөнхийлөгч Наранцогтын хамт өрөөндөө дуудаад Монголбанкны үйл ажиллагаанд санхүүгийн аудит нэн яаралтай хийх үүрэг даалгаврыг Үндэсний аудитын газарт өгч байгаагаа өөрөө түрүүлж сошиалд түгээлээ. Гол нь Монголбанкны өмнөх Ерөнхийлөгч Лхагвасүрэнгийн турсгыг хуулуулж, хэрэв дур мэдэн олон их наядын төгрөг хэвлүүлсэн бол хууль хяналтын байгууллагад шилжүүлүүлэх санаагаа нуусангүй. Монголбанкны Ерөнхийлөгчийг УИХ-ын даргын санал болгосноор Их Хурал 6 жилийн хугацаагаар томилдог. Лхагвасүрэнг томилох үед Улсын Их Хурлын дарга нь Занданшатар байсан байх. Төв банкны Ерөнхийлөгч Их Хурлын даргад мэдэгдэхгүйгээр олон их наядын мөнгөн тэмдэгтийг дур мэдэн хэвлүүлэх бараг боломжгүй зүйл гэж ойлгож байна. Тэгээд ч мөнгөн тэмдэгт хэвлүүлсэн эсэх асуудал бол улсын нууцад хамаарах онцгой асуудал байж таарна.

Учрал дарга маань ард түмэндээ эргэн ирэхийг, тэдний хайр хүндэтгэлд бүчүүлэхийг ихэд хүсэмжилж буй нь илт. Гэхдээ арай л дэндүү яараад хөнгөдөөд байгаа бус уу? Эцсийн дүндээ энэ улсын дээрээсээ хоёрдахь зиндааны албан тушаалтан бол поп хамтлагийн дуучин биш шүү!

Юм л бол төр гавьяа байгуулдаггүй юм гэхэд гай болохгүй л гэх юм. Тэгвэл олон түмэнд элдвээр чичлүүлж, хэл амны бай болон төрд төдийгүй энхрий хайрт намдаа гай болоод байгаа сайд дарга нараасаа шүд сугалж сүрийг үзүүлээч ээ.

Бас би Их Хурлын даргын хувьд ийм ч асуудлыг, тийм ч асуудлыг ЗААВАЛ ШИЙДҮҮЛНЭ гэж попрохоо больчих оо. Би л ахмадуудын тэтгэврийг заавал нэмүүлнэ, би л элдэв зөвшөөрөл, гох дэгээг халуулна хэмээн хамтын шийдвэрээ зөвшилцлөөр гаргадаг Улсын Их Хурлын 126 гишүүний нэрийн өмнөөс ам гарахаа жаахан хазаарлахад гэмгүй дээ. Учир нь Их Хурлын дарга бол хууль тогтоомжийн санал хураалтад нэг л саналтай, адилхан ерийн л гишүүн. Сандал нь л хуралдааны танхимын хойморт байдгаас бус.

2026.01.30.

30/01/2026

МОНГОЛ ОЙ САНАМЖ

Бодвол бид бултаараа тог цахилгаандаа бухимдаад, өглөө нүдээ нээж сэрэх бүртээ Чойжилсүрэн сайд огцроо болов уу гэх чимээ чагнаад, эцсийн горьдлого тээж Эх орныг минь дүн өвлөөр зорин ирсэн хөөрхий энэ зовлонт филиппин гэр бүлийг бүрмөсөн мартацгаасан биз дээ.

Хаана байна, ээжийнхээ золгүй үхлийн шалтгааныг тогтоолгохоор аврал эрсэн филиппин охины гомдлыг сүр дуулиантайхан өөрийн биеэр хүлээн авсан Монгол Улсын Ерөнхий прокурор Б.Жаргалсайхан?

Хаана байна, нөгөөх дуулиант эрэн сурвалжлагч сэтгүүлч С.Бүдрагчаа?

Хаана юу хийцгээж, тайван амгалан байцгаана уу, Бадарчийн Эрдэнэбатын гэр бүлийнхэн?

Үүнийг л монгол ой санамж гэдэг бус уу!

2026.01.29.

05/01/2026

УЧРАЛ ЦАХИУР ХАГАЛЖ ЧАДАХ БОЛОВ УУ?

Дөнгөж сая буюу 2025 оны отгон өдрийн бага үдэд Улсын Их Хурлын чуулганы хаалтын ажиллагааг зурагтаар харлаа. Байдаг л нэг жижүүрийн ул дол болсон хаалтын залхуутай үгээс хамаагүй эрчтэй, дориун үгийг парламентын шинэ спикер Ням-Осорын Учрал айлдах нь тун содон сонсдов.

Энэ 2025 оны хамгийн азтай, одтой улс төрч бол Учрал гэдэгтэй хэн бугай ч маргахгүй болов уу. Түүнийг би энэ жилийн улсын наадамд 9 давахдаа ердөө 24 минутын хугацаа зарцуулж даваа бүхэнд хуурнин шуугисаар цахилгаан мэт цойлж түрүүлсэн Энхтүвшингийн Батмагнайтай адилтган зүйрлэж бодож буй. МАН-ын 300 мянган гишүүнтэй, Бага хурлын 479 гишүүнтэй нүсэр хүнд суртлын бүтцийг хага ярж, ов мэхт шатарчин Занданшатар, амаргүй Амарбаясгалан нарыг ташраар нь өвдөг шороодуулан эрх баригч намын сэнтийд залрахдаа Ням-Осорын Учрал дөнгөж 38 настай байлаа. Их улс төрд бараг хүүхэд гэмээр энэ нөхөр Монгол Улсын төрийн эрх барих дээд байгууллага-Улсын Их Хурлын дарга болоод ганцхан сар өнгөрч, өнөөдөр чуулганаа ер бус үгээр донжтой, итгэл найдвар төрүүлэн өндөрлүүллээ.

Намынхаа ээлжит их хурал дээр энэ идэрхэн эр тун чамбай жинтэй үг хэлсэн. Түүнд нь би хөөрцөглөөд “Учрал учиртай эргэн ирэв” хэмээн бичиж байлаа. Түүний хэлсэн үгийн шижир нь намд анхан шатнаас нь зүтгээгүй хэнийг ч цаашид албан тушаалын тооноор шагайлгахгүй, ахмад, дунд, залуу үеийн алтан хэлхээг чухалчилна зэрэг одоо цагт нэн ховордсон, моод болмоор хэллэгүүд байсан.

Харамсалтай нь хэлсэн үгийнх нь цуурай замхраагүй байхад хэл амтай экс сайд Номин, төрийн эргэлт хийсэн шахуу ял зэмд унаад байгаа Булгантуяа нарыг намынхаа шинэ Удирдах зөвлөлд багтааж нэгэнтээ бүдэрсэн бол Магнай трейдийн Ганзориг, Роснефть Монголын босс Ганбаатар нарын амны салиа нь арилаагүй хүү, охин хоёрыг төрийн өндөр албан тушаалын зэрэглэлд багтдаг Дэд сайдуудаар томилох визийг Удирдах зөвлөлөөсөө өгч хоёронтаа уначихаад байгаа.

Монгол Ардын Намын шинэ дарга Учрал “Манай нам ард түмэндээ эргэн ирнэ” гэж том амласан. Энэ нь 2027,2028 онд ард түмнийхээ дэмжлэгтэйгээр дахин ялж эрх баригч болно гэсэн санаархал нь бололтой.

Би ямар Ванга биш, МАН ард түмэндээ эргэн ирэх эсэхийг, иргэд, сонгогчдоосоо хэр зэрэг холдсоныг мэдэх юм алга.

Харин парламентын будаг нь хатаагүй шинэхэн спикер шинэ оны босгон дээр Ард түмнээ Төрийн хүнд суртлаас ЧӨЛӨӨЛЬЕ гэж чанга цовоо дуугарч байгаа нь надад лав таалагдаж байна.

Манайд өмнө нь сүржин даржин олон хөдөлгөөн огцом өрнөөд гэнэт унтарч байлаа. Цагаан хувьсгал, Ногоон хувьсгал, 2050-Алсын хараа, 14 мега төсөл, Шувуу, өөр юу юу ч билээ чамин нэртэй 5Ш ажиллагаа, Майдар хот, Сайншандын аж үйлдвэрийн парк, Дарханы арьс ширний цогцолбор, Эгийн голын усан цахилгаан станц гэх мэт биелдэггүй, чихэр долоолгосон гоё үлгэрүүд.

Ням-Осорын Учралын Чөлөөлье санаачлага дээрх муу жишгээр өлгийдөө унтарчихгүй л бол гоё юм. Бас Чөлөөлье санаачлагын яг урвуугаар ажиллаж, ТҮЦ ажиллуулдаг авгай хүүхнүүдийн нус нулимсаар наадаж, UB cab-ын жолооч нартай үзэж тарж, үсэрч наалдаж байгаа улсын тэргүүний хэрүүлч Хишгээгийн Нямбаатарыг манай хотын жолооноос зайлуулах бодит үйлдлээр аянаа эхлүүлбэл тун догь, үзүүштэй байхсан. Уг нь Чөлөөлөх нь Их Хурлын гэхээсээ Гомбожавын Занданшатарын Засгийн газрын шууд хариуцах, хийх ёстой ажил л даа. Гэхдээ Ховдын Бямбацогт сайд тэргүүтэн ард түмнээ баяжуулахаар “Ачит ихт” зэргийг “дээрэмдэхээр” ханцуй шамлаад элдэв зөвшөөрөл, гох дэгээтэй улаан гараараа үзэлцэх цаг завгүй байгаа бололтой.

Ням-Осорын Учрал өнөөдөр бас ард түмэндээ өөр нэг гэнэтийн бэлэг барилаа. Тэр нь үнийн өсөлтийг хязгаарлахад чиглэсэн 16 багц арга хэмжээ бүхий Улсын Их Хурлын тогтоол. Монгол Улсын үе үеийн Засгийн газар сүүлийн 35 жилийн хугацаанд үнийн өсөлт гэдэг мангасыг зах зээлийн үл үзэгдэх гар аяндаа зохицуулна гэж манийгаа хуурч ирэв. Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө нэртэй сүртэй агентлаг байгуулж, улаан хувьсгалч Магнай, ардын намын ирээдүйтэй зүтгэлтэн Мөнхчулуун, Бат-Эрдэнэ нарын шилдэг пиарчин кадруудаа даргаар нь томилоод ч үнэ гээчийг буулган авч хүчрээгүй л юмдаг.

Тэгвэл энэ арван таван толгойтой атгаалжин хар мангасыг шинэ 2026 онд хазаарлан номхотгохоо 40 нас ч хүрээгүй Учрал дарга маань парламентын хүндтэй индрээс зоригтой амлалаа.

Алгаа ташицгаах уу бүгдээрээ?

2025.12.31.

18/12/2025

БҮДРАГЧАА БА МОНГОЛЫН ЭРЭН СУРВАЛЖЛАХ СЭТГҮҮЛ ЗҮЙ

Шулуухан хэлэхэд Монголд эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй огт хөгжөөгүй. Энэ нь сэтгүүлчдийн буруу биш, манай улс төрчид, баян хөрөнгөлөг хүмүүсийн бүхнийг өмчилж, худалдан аваад харцаараа хөдөлгөх гэсэн сувдаг санаархлынх нь хар гайгаас үүдэлтэй юм. Юу ч мэдэхгүй байж бүхнийг мэддэг янзтай аашилдаг Ордны тамхины цэгийн сэтгүүлчдийг угжиж худалдан авч уруу татсан буруутнууд бол улс төрчид, мөнгө нь багтаж ядахаа байгаад өөрийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд байгуулсан баян хөрөнгөтнүүд, тэдний уут уут мөнгөнд сэтгүүл зүйн салбарыг бүхлээр нь арилжсан хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын нэртэй зүстэй тоотой хэдэн эзэд, Монголын сэтгүүлчдийн эвлэлийг хувьчилж авсан хэдэн сэтгүүлч зохиолч дарганцрууд ба улс төрчид мөнөөсөө мөн билээ.

Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй бол үнэмлэхүй хараат бус байдлыг сэтгүүлчээс шаарддаг. Өөрөөр хэлбэл бохир мөнгөнд цаламдуулах л юм бол эрэн сурвалжлагч байхгүй. Захиалагч сэтгүүлч болон хувирдаг. Манайд Оюутолгойн мөнгөөр тархиа арилжсан сэтгүүлчдийн сүрэг бий болсныг сая Батнайрамдалын сонсголоор бүгд харсан.

Филиппиний ядарсан гэрийн үйлчлэгч, түүний өнчин охид, бэлэвсэн нөхрийг Монголд авчирч энэ оны шилдэг эрэн сурвалжлагчаар тодроод байгаа Бүдрагчаа хүүг би орчин үеийн Монголын жинхэнэ эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйн анхны шанг татав уу даа гэж сайшааж байгаа. Гэхдээ энэ нь нийтлэл нэвтрүүлгээ хүч оруулахын тулд Намбарын Энхбаяр хурдхан үхээсэй гэж хэлэх ч юмуу Орос гуравдугаар сургуулийн хахир хатуу атлаа туйлын ажил хэрэгч Соронзон захирлыг элдвээр шившиглэсэн зэрэг захиалгат сэтгүүл зүйн үйлдлүүдийг нь өөгшүүлж буй хэрэг огт биш ээ.

Филиппиний иргэний үхэлд буруутгагдаж буй Бадарчийн Эрдэнэбатын гэр бүлийн мэдэгдлийг уншлаа. Би тэднийг гэмт хэрэгтэн гэж хэлж зүрхлэхгүй, биш гэж бас хэлж чадахгүй. Үнэн мөнийг хохирогчдын гэр бүлийн тэртээ 14 жилийн өмнө болсон явдлыг сэргээн шалгуулах хүсэлтийг өөрийн биеэр өнөөдөр хүлээн авсан Ерөнхий прокурор Жаргалсайхан нар тогтоож хариу өгөх учиртай. Ерөнхий прокуророор 6 жил ажиллаад дахин 6 жил ажиллах эрхээ Их Хурал, Төрийн тэргүүнээс саяхан авсан Жаргалсайхан ерөнхийг туйлын хариуцлагатай хяналт тавьж ажиллахыг олон түмэн шаардаж, шахаж, тэвчээртэй хүлээцтэй ажиглах ёстой.

Бадарчийн Эрдэнэбатын тухайд хэдэн үг хэлье. БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга Мятавын Пэлжээгийн дэмжлэгээр алтны том ордтой болж гэнэт баяжсан “Эрэл” компани нэг үе хүчирхэгжиж, эзэн Эрдэнэбат нь “Эх орон” нам байгуулж, хожмын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулгыг хүртэл намдаа элсүүлчихсэн, Төрийн ордонд Ерөнхийлөгч Нацагийн Багабандитай дотно шадарлаж, арай л Хөдөлмөрийн баатар цол хүртээгүй юмдаг.

2005 онд болсон Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшиж Намбарын Энхбаяр, Мэндсайханы Энхсайхан, Буян Жаргалсайхан нартай өрсөлдөөд нийт сонгогчдын 11 хувийн санал авч байлаа. 2000 онд МАХН парламентын сонгуульд 72 суудал авч үнэмлэхүй ялахад Ж.Наранцацралт, С.Оюун, Л.Гүндалай нарын хамт Их хурлын гишүүн болж Монголын ардчиллыг гутамшигт ялагдлаас аварсан цөөнхийн дөрвийн нэгээр тодорч байсан билээ.

Тэгж мандаж байхдаа “Венийн вальс” нэртэй шинэ жилийн тансаг цэнгүүнийг жил бүр зохион байгуулж, Ордны том дарга нарын онцгой хүрээлэлд аагархаж явсан оргил цаг түүнд байсаан.

Эцэст нь азгүй хөөрхий филиппин үйлчлэгчийн тухай бодлоо хуваалцъя. Филиппин бүсгүйчүүд туйлын ажилсаг хүмүүс болохыг Хонконгт Монгол Улсын Ерөнхий консулаар ажиллаж байхдаа өдөр бүр харж мэдэрдэг байсан. Хонконгийн баячууд бараг айл бүр филиппин үйлчлэгчтэй. Яагаад гэвэл тэд их ажилсаг ч тун хямдаар гэрээлэгдэж зарцлагддаг. Хонконгийн баячууд цөөн хүүхэдтэй, эсхүл хүүхэдгүй тул гэрийн үйлчлэгч филиппин охид голдуу хүүхдийн тэргэнд хоёр гурван нохой суулгачихсан салхилуулж харагддаг. Үсийг нь самнана, усанд оруулдаг, мал эмнэлэгт тогтмол аваачиж нохойгоо үзүүлдэг юм гэнэ лээ. Үйлчлэгч охид 7 хоногийн 5 өдөр хөлслөгч гэрээт айлдаа амьдраад хагас, бүтэн сайн өдөр гадуур өөрсдийгөө аргацаадаг. Голдуу Хонконг арлын өндөр чамин оффисуудын үүдэнд хэдэн арав, зуугаараа цаасан хайрцгаар оромж хийн зээглэн суугаад кола, бургер мэтхэнээр амь зогоож хоёр өдрийг бардаг. Чемодантай хүн бараг үгүй, голдуу л гялгар ууттай ойр зуурын юмаа дэргэдээ тавиад өдөржин шөнөжин суух боловч дуулж бүжиглэж, зургаа татуулж тэрүүхэндээ аз жаргалтай харагддаг байлаа.

Хөөрхий тийм амьдралтай ч ар гэрээ тэжээхийн тулд өөрийгөө зольсон бүсгүйчүүдийн нэг нь Эрдэнэбатын тансаг байранд 14 жилийн тэртээ амь хохирчээ.

Өчигдөр өнчин хоёр охин аавтайгаа Улаанбаатарт цас гээчийг анх удаа үзэж баяр баясгалантай мишээж байгааг харах сонихон байлаа. Монголын ард түмэнд, сэтгүүлч Бүдрагчаад байн байн талархал илэрхийлэх нь хайр татам өхөөрдөм.

Гагцхүү нэг л зүйлд түгшинэ. Аав нь бид ядуу ч мөнгөний төлөө ирээгүй, үнэнийг хайж, ханийнхаа зүрхийг авч явахаар ирсэн гэж хэлнэ лээ. Одоохондоо тэд сайхан сэтгэлт өгөөмөр тусч монголчуудын хайранд бялхан сэтгэлийн шархаа түр ч гэсэн мартаж байж магад.

Гэхдээ манай хууль хяналтын байгууллагуудын үнэн нүүр царай ямар билээ дээ!

Монголын ард түмэнд итгээд зуны сандаалтайгаа Чингис хаан нисэх буудалд буусан аав, түүний ухаалаг хөөрхөн охид эрэл нь мухардаад Улаанбаатараас голдоо ортол гомдон манайхны хүнд суртал, хээл хахуулийн хадыг мөргөөд гансран гуниглан харууслын нулимстай буцах вий дээ!

2025.12.16.

18/12/2025

ЦООХОР ДЭЭЛТИЙН ҮЛДЭЭСЭН ӨВ

Өчигдөр үдэш NTV телевизийн “Лхагвын тойм” нэвтрүүлгийн ээлжит дугаар цацагдаж, Сангажавын Баярцогт дахиад олны анхаарлын төвд орж ирлээ. 2 цаг шахам үргэлжилсэн энэ ярилцлагаас Оюутолгойн хөрөнгө оруулалтын гэрээний ямбыг нь ч ялыг нь ч тэнцүүхэн үүрч ирсэн С.Баярцогт Их улс төрд Comeback хийх чин эрмэлзэлтэй бөгөөд олон хүүхэдтэй айлын ажилсаг хөдөлмөрч хөвүүн, Ардчилсан намын цоо шинэхэн дарга Одонгийн Цогтгэрэлд тун их найдаж буй нь ил тод боллоо.

Түүнээс гадна Сэлэнгэ аймгийн алдарт “Товхон хан” тариалангийн компанийн өв залгамжлагч тэрбээр шоронд ачигдах, эсхүл Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын даргаар дэвших хоёр ярвигтай сонголтын өмнө тулж ирээд цоохор дээлт Халтмаагийн Баттулгын “маш нууц нөхцөл болзлууд”-ыг хүлээн аваагүйн улмаас Аавынх руу “баатарлаг марш” хийснээ дэлгэлээ. Эндээс үе үеийн Ерөнхийлөгчид хууль шүүхийн байгууллагуудад хууль бусаар нөлөөлж, гар хөл болсон шүүгч, прокуроруудыг харцаараа хөдөлгөж, хууль ёсыг завхруулж ирсэн юм бишүү гэх маш эвгүй эргэлзээ эрхгүй төрж байна.

Зарим баримт нэмж дурдая. Би 1996-1998 онд Мэндсайханы Энхсайхан Ерөнхий сайдын Хэвлэлийн төлөөлөгчөөр, давхар Засгийн газрын төв хэвлэл “Засгийн газрын мэдээ” сонины Ерөнхий эрхлэгчээр ажилласан юм. 98 оны хавар байдал эвгүйдэж, Ц.Элбэгдорж, Р.Гончигдорж нарын манлайллаар түүний тэргүүлсэн Засгийн газар огцроход чадлаараа эсэргүүцэж, сониныхоо хуудсаар ил тод байлдаад хүчин мөхөсдсөн сэтгүүлч бол би юм. Энхсайханы Засгийн газар 1998 оны 4 дүгээр сарын 22-нд огцорч, би Засгийн сонины 4 дүгээр сарын 23-ны дугаарын эхний нүүрэнд Энхсайханы гэрэл зургийг томоор тавиулж “Энэ залууг монголын төр эргэн дурсах цаг ирнэ” хэмээх тайлбар бичүүлээд ажилгүй болж гудамжинд гарч билээ.

Үнэхээр ч Мэндсайханы Энхсайхан Их улс төрд эргэн ирж чадсан. 2004 оны парламентын сонгуулиар УИХ-ын гишүүн болж, 2005 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшиж 18 хувийн санал зулгааж, “Авилгачдыг цээрлүүлнэ” хэмээх заналт лоозонгоо хаа сайгүй өлгүүлж, дараа нь Миеэгомбын Энхболдын тэргүүлсэн Засгийн газарт Шадар сайдаар ажиллаж, хожим Чимэдийн Сайханбилэгийн Засгийн газарт Бүтээн байгуулалт хариуцсан яамгүй сайдаар томилогдоод Тавантолгойн ордын хөрөнгө оруулалтын гэрээний төслийг боловсруулаад З.Энхболд нарын цогт эх оронч 40 гишүүнд бут ниргүүлж, Оюутолгойд эрчим хүч нийлүүлэх Тавантолгойн цахилгаан станцын төслийг зурж, “алдарт” Дубайн гэрээ байгуулагдахад Да.Ганболд, Б.Бямбасайхан нартай зураг патиараа татуулж явсан юм.

Тун удалгүй дарга маань шоронд суусан. Тэгэхдээ иргэн-Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга, Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга, өөрийн тэргүүлсэн Засгийн газрын Төрийн өмчийн хорооны дарга байсан Зандаахүүгийн Энхболд нарын бүрдүүлж Ерөнхий прокурор М.Энх-Амгаланд мөнгөн аяганы хамт гардуулсан 175 хуудас гомдол мэдээллээс (матаас ч гэж хэлж болох) улбаалан эрүүгийн хэрэгт шалгагдаж шүүхээс хэдэн жилийн ял авч, хэсэг хугацаанд аавынд суусан билээ.

Цоохор дээлтийн янаглан хорлолт үүгээр зогсоогүй. Мэндсайханы Энхсайханыг Шведийн хаант улсад Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайдаар, Санжийн Баярыг Лондонд Элчин сайдаар томилогдон ажиллаж байхад Зика нар шургасаар байгаад эргүүлэн татуулсан. Цагдаагийн Ерөнхий газрын дарга асан, хошууч генерал Ч.Амарболдын генералын мөрдсийг хураасан.

Төрийн өндөр дээд түвшинд төдийгүй үндэсний хэмжээний хоёрдахь том нам Ардчилсан намын дотоодод хагалан турхирч Гаваагийн Батхүүг “Тангарагийн буг”, Мижиддоржийн Батчимэгийг Тайваны тагнуул болгон жигшүүлж, “Монгол тулгатны зуун эрхэм” нэвтрүүлгийг Олимпийн аварга Найдангийн Түвшинбаяраар хөтлүүлж, улс төрд яагаа ч үгүй цэл ногооноороо тэр залууг Их хуралд гаргахаар хөөргөж, буруу замаар будаа идүүлсэн улс төрч бол Хүндэт төмөр замчин-Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга билээ.

Ингэхэд үйлийн үр-карма гэгч хаалга андуурдаггүй нь үнэн болов уу?

2025.12.18.

12/12/2025

“ДЭЛХИЙН ӨСӨЛТ” БА МОНГОЛ ЗАХИРАЛ С.МӨНХСҮХ

Отгоншарын Батнайрамдалын даргалж буй Түр хорооны сонсгол УИХ-ын зарим гишүүдийн эгдүүцлийг хэдийнэ хүргэжээ. Их хурлын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны өчигдрийн хуралдаан дээр Дундговийн Гурвансайхан сумын уугуул, Оюун-Эрдэнийн Засгийн газрын “20 минутын хот” өхөөрдөм үндэсний хорооны дарга Р.Эрдэнэбүрэн энэ сонсгол гэгч нь манай Гуравдагч хөршийн бодлогод аюул учруулж буй ухааны юм ярьж айлгав. Энэ янзаар бол Түр хорооны сонсгол дуусмагц Харвард Батнайрамдал Путиний хамсаатан болж шонд дүүжлүүлэх бололтой шүү.

Тийм юм байхгүй ээ, найзууд аа. Харин ч энэ сонсгол Оюутолгойн баялгийн жинхэнэ эзэн монголчуудын нүдийг нээж, гавьяат хуульч Д.Лүндээжанцан андын аминд хүрэх шахуу чухал үзэгдэл болон хувирлаа. Лүндээ маань хэзээ ч баригддаггүй 5 дугаар цахилгаан станц, Оюутолгойд тог өгөх Тавантолгойн станц, бас болоогүй ээ Арвайхээрийн нэг жижиг станцыг ашиглалтад орохыг үзчихээд нөгөө ертөнцөд буцах хүсэлтэй аж.

Цэрэнпилийн Даваасүрэн нар тэр станцуудыг нь бариад өгөхгүй дээ. Хөөрхий Лүндээгийн цус харвуулж яана. Сайн хүн шүү дээ, Лүндээ!

Энэ сонсгол дээр төрийн удирдагчийн буурь суурь зангарагийг УИХ-ын экс дарга Дамдины Дэмбэрэл үзүүлж, Амарбаясаа, Оюун-Эрдэнийн жагсаалтын гоожууруудад төрийн түшээ ямар байх ёстойг биеэр үлгэрлэн зааж өгч байна.

Намбарын Энхбаяр үнэхээр амьд байна шүү! Тэрбээр Элбэгдоржийн амин найз байж мэдэх Английн хунтайж Эндрю гэгч РИО ТИНТО-г Монголд оруулж ирэх лоббиг хийж байсан тухай ноцтой баримт дэлгэлээ. Бас тухайн үед Монголд Канадын Элчин сайд байсан ноёнтон РИО-гийн пиарыг хүчтэй хийж ирсэн “Дэлхийн өсөлт” гэгч байгууллагын нэрийн өмнөөс Оюутолгойн гэрээг урагшлуулах гэж өөртэй нь уулзаж гуйж гувшиж байсныг зарлалаа. (Энд нэг зүйлийг ялимгүй залруулахад "Дэлхийн өсөлт"-ийн үүсгэн байгуулагч нь тухайн үед Австралийн Элчин сайд Алан Оксли байжээ)

“Дэлхийн өсөлт” хэмээх тэр өнгөлөг мөнгөлөг байгууллагын хараат бус зөвлөлд Монголоос тухайн үед ямар ямар хүмүүс орж байсныг зургаас харцгааж, тус тусдаа оюун дүгнэлтээ хийцгээнэ үү.

Нам доторх мерит зарчмын шалгуурыг ор тас үгүйсгэж, Ховд аймгийн Засаг даргаар Оюун-Эрдэнийн лүндэнгээр Улаанбаатараас шууд томилогдсон эрхэмсэг хатагтай Болормаа РИО ТИНТО-гийн Удирдах зөвлөлийн гишүүн, ирэх оны 2 дугаар сараас Оюутолгой компанийн захирлаар ажиллах анхны монгол хүн С.Мөнхсүх, Оюутолгойн санхүүгийн дарга эмэгтэй нарт ихээхэн бяралхуу хандаж, Та нар монгол хүн биз дээ? гэж тавлав.

Гадаадын хөрөнгө оруулалттай компаниас сонгуулиар хандив авсан Болормаа гишүүнтэй яг адил Мөнхсүх ч, санхүүгийн дарга эмэгтэй ч Монголдоо элэгтэй жинхэнэ монгол хүмүүс гэдэгт би эргэлзэхгүй байна.

Харин Оюутолгой төслийг дэлхийн хэмжээний төсөл болно гэж итгүүлэн УИХ, олон нийтийг хуурч 2008 оны 7 дугаар сарын 1-ний үймээний дараа стандарт бус Засгийн газар байгуулан, Оюутолгойн “зээлийн” гэрээг байгуулуулаад 23-хан хоногийн дараа Ерөнхий сайдын албаа гэнэт өгөөд Америк одсон Санжийн Баяр, Америкаас үе үе мэндчилдэг Монголын Цахиагийн Элбэгдорж нараас Болормаа гишүүн “Та нар монгол хүмүүс биз дээ” гэж асуумаар байна.

Түр хорооны сонсгол маргааш үргэлжлэнэ. Гэхдээ энэ гуравдахь өдрийн сонсголд жинхэнэ мерит зарчмаар зүтгэн зүтгэн ямх ямх, чимх чимхээр албан тушаал өгссөөр дэлхийн хүчирхэг “РИО ТИНТО” компанийн итгэлийг олж Оюутолгой компанийн анхны монгол захирлаар дөнгөж томилогдоод буй С.Мөнхсүх захирлаас элдэв юм асууж хоргоож зовоохоо боливол яасан юм бэ?

Тэртээ тэргүй шийдвэр гаргагч эзэд нь далайн чинадад байгаа. Тэдэнтэй л наад Занданшатарынхаа ажлын хэсгийг яаралтай томилж уулзуул.

Уулзуулаад монголчууд бултаараа Оюутолгой төслийн үр өгөөжид сэтгэл нэн дундуур байгааг уламжлуул!

2025.12.11.