04/01/2025
Bài dự thi - CUỘC THI TẾT VIỆT NAM TRONG TÔI
Mã số dự thi: THO_0015
Tên: Nguyễn Thị Thanh
Quốc gia: Slovakia
Bài dự thi: Thơ - Văn
----------------------------------
TẾT XA QUÊ
Đã hơn 32 năm xa quê, tôi cùng gia đình nhỏ của mình sinh sống và làm việc tại thành phố Nitra - Slovakia, một nơi xa xôi với Việt nam hơn nửa vòng trái đất. “Tết chẳng riêng ai, Tết mọi nhà. Quê hương, làng xóm, ông bà, tổ tiên.”
Với tôi, dù sống xa quê ngàn dặm nhưng vẫn luôn dạy con cái hướng về quê hương. Để cho chúng nó biết ngày Tết cổ truyền là như thế nào, hàng năm dù bận rộn với công việc và không có điều kiện để thực hiện đầy đủ phong tục Tết như ở Việt nam, nhưng tôi cũng cố gắng bày biện được mâm cỗ cúng ông Táo và mâm cỗ cúng Tất niên, tiện thể giải thích thêm cho con cái hiểu về nguồn cội của mình.
Bắt đầu từ ngày 23 Tết, bếp núc được dọn dẹp thật sạch sẽ, chuẩn bị mâm cỗ có món mặn, hoa quả mứt bánh, xôi chè. Ở bên này khó thực hiện được việc phóng sinh cá chép, tiễn đưa ông Táo về triều. Vì vào thời điểm này chỉ có cá chép đông lạnh thôi. Cá chép đang còn bơi, chỉ có bán vào dịp lễ Giáng sinh, cá to lắm, mỗi con đến 5 kg là bình thường. Theo quan niệm của người Việt, ông Táo cưỡi cá chép bay về triều để báo cáo những công việc lớn nhỏ xảy ra trong gia đình của gia chủ trong năm qua với Ngọc Hoàng. Cho đến đêm giao thừa ông Táo sẽ quay về hạ giới để tiếp tục công việc trông coi bếp lửa của mình.
Đến ngày 30 Tết nhà cửa được dọn dẹp sạch sẽ, tươm tất, điểm thêm chậu hoa mưa vàng “zlatý dážď” vừa chớm nở( thay cho hoa mai vàng ở Huế, quê tôi). Để có được cành hoa nở đúng vào hôm Tết, thì trước đó mấy tuần tôi đã phải ra vườn cắt cành mang vào nhà để ở nơi ấm áp, bởi vào thời điểm này nhiệt độ bên ngoài vẫn còn đang rất thấp, trời rét lắm, cây cối ngoài vườn vẫn còn đang nghỉ đông, chưa đâm chồi nảy lộc được.
Chạy vội đến cửa hàng thực phấm mua một ít hoa quả để bày mâm ngũ quả, thường chỉ có chuối, táo, lê, xoài, nho, cam hoặc quít. Rồi quay sang nấu nướng mấy món đơn giản thôi, như xôi chè, thịt luộc, thịt bò xào, canh măng, mứt và không thể thiếu món bánh chưng xanh( tượng trưng cho nền văn minh lúa nước lâu đời của người Việt). Chúng tôi phải đi xe lên tận thủ đô Bratislava cách nhà gần 100 km mới mua được đồ châu Á để làm mâm cỗ cúng Tất niên. Mời ông bà tổ tiên về ăn Tết, phù hộ cho con cháu năm mới vạn sự như ý, phát tài phát lộc. Trước là cúng Tất niên sau đó mọi người quây quần bên nhau thưởng thức món ăn và cùng đón giao thừa chúc mừng năm mới. Cũng có thực hiện việc hái lộc đầu năm (hái cành lá ở vườn nhà) với mong ước rước lộc vào nhà.
Ở Slovakia người Việt không có nhiều, chỉ trên dưới 7 nghìn người. Nhưng vào ngày Tết cổ truyền, cộng đồng người Việt ở đây vẫn luôn hướng về quê hương, duy trì những nét đẹp văn hóa, phong tục tập quán ngày Tết nơi xa xứ, để gắn kết các thế hệ trẻ với văn hóa cội nguồn. Có tổ chức dạ tiệc, tiễn biệt năm cũ và đón chào năm mới đến. Chị em tha hồ chưng diện áo dài đẹp. Đón năm mới, đây cũng là dịp để chị em b**g lụa, quãng bá hình ảnh đất nước, văn hoá và con người Việt nam ra thế giới. Hôm đó cũng có cành đào( cành thì được chặt từ cây ở ngoài vườn, nhưng hoa thì được làm bằng giấy màu hồng). Cũng có những món ăn truyền thống như bánh chưng, xôi gà, giò chả, nem rán và nhiều thức ăn khác nữa. Có các tiết mục văn nghệ„ cây nhà lá vườn“ do các chị em, các anh và các cháu tự biên tự diễn. Có bốc thăm sổ số trúng thưởng( giải thưởng do các nhà hảo tâm tài trợ). Có phát bao lì xì màu đỏ (như lá bùa xua đuổi những xui xẻo, mang đến điềm lành) mừng tuổi cho trẻ em kèm theo những lời chúc Tết. Nhưng xét cho cùng thì vẫn thiếu cái không khí Tết ở Việt nam, bởi vì sáng hôm sau mọi người lại trở lại với guồng quay công việc, học sinh lại phải cắp sách đến trường rồi.
Nếu có ai hỏi: “Ăn Tết xa quê chị có cảm giác như thế nào?” Tôi không ngần ngại trả lời: “Ăn Tết xa quê, không thể nào có được không khí Tết như ở Việt nam.” Mặc dù ở đây cũng có cửa hàng châu Á, có thể mua được bánh chưng xanh, dưa hành, các loại mứt, bánh trái, giò chả, đủ để có thể chuẩn bị được mâm cỗ cúng Tất niên.
“Món ăn truyền thống có đầy đủ, mà sao chị lại bảo là không có không khí Tết?”
“Thực sự thì Tết cổ truyền chỉ có ở Việt Nam người dân mới được nghỉ Tết. Còn ở đây người dân vẫn phải đi làm việc bình thường như mọi ngày và học sinh phải cắp sách đến trường. Nếu như gặp ông chủ công ty là người Việt, thì họ còn có thể châm chước, cho công nhân ngày ba mươi Tết được nghỉ sớm hơn, từ 3 giờ chiều (do lệch múi giờ 6 tiếng vào mùa đông, nên ở Việt nam đón giao thừa vào lúc 12 giờ đêm, thì ở đây mọi người đón giao thừa vào lúc 6 giờ chiều) để mọi người có thể tranh thủ về nhà làm mâm cỗ cúng Tất niên. Nếu gặp ông chủ là người Tây thì không có chuyện được nghỉ sớm hơn để đón giao thừa đâu. Ngoài ra ở đây không có chợ hoa ngày Tết và việc đốt pháo hoa vào đêm giao thừa thì lại càng không thể, nên không khí đêm giao thừa nó cứ bình thản trôi đi, không như ở Việt nam, vào lúc này đây, mọi người đang hồi hộp chờ đợi giờ phút thiêng liêng ấy để cùng đón giao thừa, pháo nổ đì đùng, đi hái lộc và được bao lì xì mừng tuổi. Việc đón khách tới xông đất, đó là cảm giác không thể trải nghiệm ở nơi tha hương cầu thực và càng không thể có„ Mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy“. Không có dịp đi chúc Tết ông bà, cha mẹ, thăm hỏi họ hàng, thầy cô, cũng không có tảo mộ người thân".
Những ngày giáp Tết tôi nhớ lắm không khí Tết ở Việt nam, trời se lạnh và mưa lất phất( mưa dầm dề đã trở thành đặc sản của vùng đất cố đô Huế, quê tôi). Nhớ bữa cơm đoàn viên ấm áp gia đình. Nhớ lúc ngồi canh nồi bánh tét luộc( ba tôi biết gói bánh tét hình trụ rất đẹp) trong khi mẹ tôi đang tất bật ngào các loại mứt gừng, dừa, khoai. Mắt ríu lại vì buồn ngủ, nhưng tôi vẫn ráng ngồi đợi cho đến lúc nào, mẹ ngào xong mứt, để được vét chảo. Chỉ là vét được chút đường vụn còn sót lại ở đáy chảo thôi, nhưng sao mà thèm quá. Đơn giản chỉ là vì, thời đó ba mẹ của chúng tôi nghèo lắm, gia đình đông con, thiếu ăn, thiếu mặc quanh năm. Chị em chúng tôi chỉ mong chờ đến dịp Tết, để được ăn uống no nê, thoả thích. “Đói ngày giỗ cha, no ba ngày Tết.” Sự no đủ của ngày đầu tiên trong năm là dấu hiệu cho sự thịnh vượng, làm ăn phát tài phát lộc của cả năm. Để thiếu, để đói trong những ngày Tết là làm ăn khốn khó suốt cả năm. Nhớ lắm buổi đi chợ Tết, sắm sửa cành mai vàng và xin chữ đầu năm. Nhớ cả những bao lì xì đỏ được ông bà, cô cậu mừng tuổi. Chương trình tổ chức vui Xuân bên hai bờ sông Hương thật náo nhiệt và vui nhộn biết nhường nào. Nhớ nhà, nhớ ba mẹ và nhớ tất cả những người thân trong gia đình, thì cũng chỉ có thể tranh thủ gọi điện cho gia đình và xem chương trình Táo Quân, chương trình Tết qua màn ảnh nhỏ mà thôi.
Tết Việt Nam trong tôi, Tết của người con xa quê là vậy đó, còn các anh chị sao?
Ảnh minh họa: “Mâm cỗ cúng Tất niên”
