Lhong•Rak•Tonmai

06/09/2025

#ต้นไก่แจ้ ดอกไม้จิ๋วแห่งผืนทราย
"ต้นไก่แจ้" (Polygala polifolia C. Presl) เป็นพืชในวงศ์ Polygalaceae ที่มีถิ่นกำเนิดในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย โดยเฉพาะที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว จังหวัดบึงกาฬ ซึ่งเป็นแหล่งที่พบได้ทั่วไปตามลานหินทรายที่โล่งแจ้ง
ลักษณะเด่นของต้นไม้ชนิดนี้คือขนาดที่เล็กจิ๋ว สูงเพียงไม่กี่เซนติเมตร แต่กลับมีดอกที่สวยงามและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว
ดอกของต้นไก่แจ้มีสีชมพูอมม่วงหรือสีม่วงสด ดูคล้ายดอกของพืชในตระกูลถั่ว แต่เมื่อพิจารณาใกล้ ๆ จะเห็นว่ากลีบดอกมีลักษณะซับซ้อนและมีกลีบเลี้ยงที่แยกจากกันอย่างชัดเจน กลีบดอกด้านล่างมีรูปร่างคล้ายกระโดงเรือและมีริ้วฝอยเล็ก ๆ ที่ปลายกลีบ ยิ่งทำให้ดอกมีเสน่ห์มากขึ้น

ต้นไก่แจ้เป็นพืชที่ทนทานต่อสภาพแวดล้อมที่โหดร้ายบนลานหินทรายได้ดีเยี่ยม ทั้งอากาศที่ร้อนจัดและดินที่ขาดแคลนสารอาหาร การที่เราได้พบเห็นดอกไม้ชนิดนี้กำลังเบ่งบานอยู่ท่ามกลางความแห้งแล้ง จึงเป็นภาพที่สร้างความประทับใจได้เป็นอย่างดี

#ดอกไม้จิ๋วแห่งผืนทราย #หอพรรณไม้ #กรมอุทยานฯ

06/09/2025

🆕 มณีไกรลาศ “พืชชนิดใหม่ของโลก” พบเพียงแห่งเดียวในโลกที่ จ.ระนอง เปิดตัวอย่างเป็นทางการครั้งแรกบนโลกออนไลน์

🪷 มณีไกรลาศ
𝙆𝙖𝙞𝙨𝙪𝙥𝙚𝙚𝙖 𝙡𝙖𝙧𝙨𝙚𝙣𝙞𝙞 Triboun, Pansomboon & Bannajit
วงศ์ : Gesneriaceae (พืชวงศ์ชาฤๅษี)
ช่วงออกดอก : สิงหาคม – กันยายน 🌧️
สถานภาพการอนุรักษ์ : ยังไม่ถูกจัดอันดับ

⛰️ พืชหายากนี้พบ เพียงแห่งเดียวในโลก บริเวณริมน้ำตกในป่าดิบชื้น จ.ระนอง ที่ระดับความสูงประมาณ 150 เมตร จากระดับทะเล ถูกค้นพบครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2527 และพึ่งได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่อย่างเป็นทางการใน Thai Journal of Botany 📗 เมื่อ พ.ศ. 2568

⸻

🪷 ความงามที่ไม่เหมือนใคร

มณีไกรลาศเป็นไม้ล้มลุกขนาดเล็ก ดอกสีขาวรูปทรงคล้ายระฆัง ตัดกับกลีบเลี้ยงสีเขียวที่มีขนปกคลุมหนาแน่น ดูอ่อนช้อยแต่น่าหลงใหล เป็นเสน่ห์ที่สะท้อนถึงสมบัติแห่งความหลากหลายทางชีวภาพของผืนแผ่นดินไทย 🇹🇭

⸻

🔭 ความสำคัญต่อวงการพฤกษศาสตร์

การค้นพบครั้งนี้ไม่เพียงเพิ่มพูนองค์ความรู้ด้านพฤกษศาสตร์ แต่ยังเป็นสัญญาณเตือนให้เราตระหนักถึงคุณค่าของการอนุรักษ์พืชเฉพาะถิ่นที่เปราะบาง เพื่อร่วมกันปกป้อง “มณีไกรลาศ” ให้คงอยู่เป็นมรดกของไทยและของโลกอย่างยั่งยืน 🌿

⸻

✍ ข้อมูลโดย : ดร.วรนาถ ธรรมรงค์
นักอนุกรมวิธานพืช สำนักวิจัยและอนุรักษ์ องค์การสวนพฤกษศาสตร์
📸 ภาพถ่ายโดย : ดร.ปราโมทย์ ไตรบุญ

📚 อ้างอิง :
Triboun, P., Pansomboon, T., Bannajit, W. & Middleton, D.J. 2025. 𝙆𝙖𝙞𝙨𝙪𝙥𝙚𝙚𝙖 𝙡𝙖𝙧𝙨𝙚𝙣𝙞𝙞 (Gesneriaceae), a new species from Thailand. Thai Journal of Botany 17: 31–34.

⸻

🌿 “Mani krailat” – endemic new species of Gesneriaceae, discovered in 2025.
Found only in the evergreen forest of Ranong province, southern Thailand.
A rare treasure of nature – love will keep us alive. 🏞️

#องค์การสวนพฤกษศาสตร์
#พืชชนิดใหม่ของโลก #มณีไกรลาศ
#ไม้หายาก #พืชเฉพาะถิ่น

04/09/2025

10/07/2025

🌿พบพืชหายากที่หายเงียบจากบันทึกโลกนานถึง 113 ปี กลับมาปรากฏอีกครั้ง…บนผืนแผ่นดินไทย!

พืชชนิดนี้มีชื่อว่า 𝙃𝙚𝙩𝙚𝙧𝙤𝙨𝙩𝙚𝙢𝙢𝙖 𝙗𝙧𝙤𝙬𝙣𝙞𝙞 Hayata โผล่กลับมาอย่างสง่างาม ท่ามกลางพรมมอสเขียวขจีกลางผืนป่าดิบใน จ.เชียงราย นี่คือการปรากฏตัวอีกครั้งในรอบกว่าศตวรรษ — เผยแพร่ที่นี่ครั้งแรก! บนโลกโซเชียลของไทย

🔍 พืชชนิดนี้เคยมีรายงานเพียงในไต้หวัน จีน และเวียดนาม เมื่อราว พ.ศ. 2449 (1906) ก่อนจะเงียบหายจากบันทึกของโลกพฤกษศาสตร์ไปนานนับร้อยปี จนกระทั่งใน พ.ศ. 2562 ทีมนักอนุกรมวิธานพืชจากองค์การสวนพฤกษศาสตร์ (BGO) ได้ค้นพบอีกครั้งในพื้นที่ป่าดิบของเชียงราย และมีการตีพิมพ์รายงานอย่างเป็นทางการในปีถัดมา (พ.ศ. 2563)

✨ ลักษณะเด่นที่สะกดสายตา :
• เป็นไม้เลื้อยเนื้ออ่อน มีน้ำยางสีขาว
• ใบเรียงตรงข้าม แผ่นใบรูปไข่ถึงรูปรี
• ดอกสีเหลืองสด มีกลีบดอก 5 แฉกคล้ายดาว
• บริเวณกลีบดอกมีจุดประสีแดงทั่วแผ่นกลีบ
• กลางดอกโดดเด่นด้วยกระบังรอบสีแดงเข้ม 5 แฉก รูปทรงคล้ายดาวทะเลที่นิ่งสงบใต้ผืนทะเลลึก

📚 จัดอยู่ในวงศ์ : Apocynaceae (วงศ์ดอกรัก)
📍 สถานภาพการอนุรักษ์ : ยังไม่ถูกจัดอันดับอย่างเป็นทางการ
📍 แหล่งที่พบในธรรมชาติ : เฉพาะป่าดิบของจังหวัดเชียงราย ที่ความสูงประมาณ 500 เมตร จากระดับทะเล
🌧️ ช่วงออกดอก : ฤดูฝน >> เดือนมิถุนายนถึงกรกฎาคม
⚠️ สถานะในธรรมชาติ : พบในไต้หวัน จีน เวียดนาม ไทย และลาว >> มีจำนวนน้อยมาก

🌱 ร่วมตั้งชื่อไทยให้พืชหายากนี้กัน!
ใครเห็นดอกแล้วมีไอเดียชื่อไทยเพราะ ๆ อยากเสนอชื่ออะไร? 💬 คอมเมนต์ไว้ได้เลย!
..............

📉 ข้อมูลโดย : ดร.วรนาถ ธรรมรงค์ [W. Thammarong]
นักอนุกรมวิธานพืช | สำนักวิจัยและอนุรักษ์ องค์การสวนพฤกษศาสตร์ > 🌟ผู้ค้นพบ
📷 ภาพถ่ายโดย : Dr. Michele Rodda..............

📚 อ้างอิง :
Thammarong, W., Rakarcha, S. & Rodda, M. 2020. 𝙃𝙚𝙩𝙚𝙧𝙤𝙨𝙩𝙚𝙢𝙢𝙖 𝙗𝙧𝙤𝙬𝙣𝙞𝙞 (Apocynaceae), a new record for Laos and Thailand. Thai Forest Bulletin (Botany) 48(2): 114–117.
.................
🌿Lost for 113 Years — Found Again in Thailand!

Hidden in the misty depths of Chiang Rai’s ancient forests, a plant once thought gone forever has made a stunning comeback.

Meet 𝙃𝙚𝙩𝙚𝙧𝙤𝙨𝙩𝙚𝙢𝙢𝙖 𝙗𝙧𝙤𝙬𝙣𝙞𝙞 Hayata — a botanical legend that vanished from science books for over a century, only to reveal itself again on Thai soil.

🌏✨ Nature always has secrets. Sometimes, they wait over a century to surprise us.

09/07/2025

14/06/2025

บัวบา 101
บัวบาจัดเป็นพืชน้ำในสกุล Nymphoides วงศ์ Menyanthaceae เกือบทุกชนิดมีใบลอยน้ำ ซึ่งมีความคล้ายคลึงกับใบของบัวสาย (Water lily) ที่อยู่ในวงศ์บัวสาย (Family Nymphaeaceae)

ช่อดอกของบัวบามักออกเป็นกระจุกบริเวณรอยต่อระหว่างฐานของก้านใบ (petiole) และกิ่งที่มีลักษณะคล้ายก้านใบ (petiole-like branches) ซึ่งมีความยาวกิ่งตามความลึกของแหล่งน้ำ

ดอกของบัวบาโผล่พ้นผิวน้ำ กลีบดอกสีขาว เหลืองครีม หรือเหลืองส้ม ฐานกลีบดอกมักมีขนชายครุย (fimbriae) เรียงเป็นวงล้อมชั้นเกสร เรียกว่า “ชั้นมงกุฎ หรือ corona” หลายชนิดมีครีบ (wing) บริเวณกลางกลีบหรือขอบกลีบดอก ครีบมีลักษณะเป็นคลื่น (undulate) ริ้วคล้ายจัก (laciniate) หรือริ้วชายครุย (fimbriate)

ปัจจุบันในประเทศไทยพบบัวบาจำนวน 5 ชนิด ที่มีชื่อวิทยาศาสตร์อย่างเป็นทางการ ได้แก่

🪷
1. Nymphoides aurantiaca (Dalzell) Kuntze
ใบลอยน้ำ กลีบดอก 5 กลีบ สีเหลืองส้ม ครีบบริเวณขอบกลีบมีลักษณะเป็นริ้วคล้ายจัก ไม่พบครีบบริเวณกลางกลีบ กระจายพันธุ์บริเวณภาคใต้

🪷
2. Nymphoides cambodiana (Hance) Tippery
เป็นบัวบาเพียงชนิดเดียวที่มีใบตั้งขึ้นโผล่พ้นผิวน้ำ กลีบดอก 5 กลีบ สีเหลืองครีม ครีบบริเวณขอบกลีบมีลักษณะเป็นริ้วคล้ายจัก ไม่พบครีบบริเวณกลางกลีบ กระจายพันธุ์บริเวณภาคตะวันออกและตะวันออกเฉียงเหนือ

🪷
3. Nymphoides hastata (Dop) Kerr
ใบลอยน้ำ กลีบดอก 5 กลีบ สีเหลือง ครีบบริเวณกลางกลีบและขอบกลีบมีลักษณะเป็นริ้วชายครุย กระจายพันธุ์บริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

🪷
4. Nymphoides hydrophylla (Lour.) Kuntze
ใบลอยน้ำ กลีบดอก 5 กลีบ สีขาว กลางดอกสีเหลือง ครีบบริเวณกลางกลีบและขอบกลีบเรียบหรือมีลักษณะเป็นคลื่น กระจายพันธุ์ทั่วประเทศไทย

🪷
5. Nymphoides indica (L.) Kuntze
ใบลอยน้ำ กลีบดอก 5-12 กลีบ สีขาว กลางดอกสีเหลือง กลีบดอกมีขนชายครุยหนาแน่นบริเวณด้านบนและขอบกลีบ ไม่พบครีบบริเวณกลางกลีบและขอบกลีบ กระจายพันธุ์ทั่วประเทศไทย

บัวบาอาศัยอยู่บริเวณที่ราบลุ่ม พบในบึง คลอง แม่น้ำ ทุ่งนา หรือสระแอ่งตื้นที่มีน้ำขังในฤดูฝนและแห้งในฤดูแล้ง ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด และสามารถแตกรากและต้นแขนงบริเวณช่อดอกที่มีอายุ เมื่อกิ่งที่มีลักษณะคล้ายก้านใบขาดจะหลุดออกเป็นต้นใหม่ ซึ่งเป็นการขยายพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ

เรื่อง/ภาพ: Nat. บูม (ณัฐพล นพพรเจริญกุล)

07/06/2025

ทดลอง #ใบมีดเลื่อยโซ่
ตัดกอไผ่ใหญ่ๆ ใช้เวลาแพร้บบเดียวว

20/05/2025

01/02/2025

🌱🌼 อัศจรรย์พรรณพฤกษ์: แนะนำพืชชนิดใหม่ของโลก “เทียนดารณี”
ชื่อวิทยาศาสตร์: Impatiens daraneenae Suksathan & Triboun
ชื่อวงศ์: BALSAMINACEAE

#เทียนดารณี พืชวงศ์เทียน #ไม้ล้มลุก อายุหลายปี ลำต้นผอมบาง แตกกิ่งก้านจำนวนมาก ดอกบิดเบี้ยวชมพู ออกดอกช่วงเดือนสิงหาคม-ตุลาคม พบขึ้นบน #ภูเขาหินปูน ที่ระดับความสูง 850 เมตร ในจังหวัดเชียงใหม่ เป็นพืชถิ่นเดียวของไทย โดยมี ดร. ปิยเกษตร สุขสถาน และ ดร.ปราโมทย์ ไตรบุญ ร่วมกันศึกษาพืชชนิดดังกล่าว

📚 แหล่งอ้างอิง: หนังสือพรรณไม้อุทยานแห่งชาติถ้ำปลา-น้ำตกผาเสื่อ

05/12/2024

5 December 🇹🇭
“Forever in ours hearts”
ธ สถิตย์ในดวงใจตราบนิรันดร์
#ฉันเกิดในรัชกาลที่๙
#วันพ่อแห่งชาติ
#วันชาติ
#วันดินโลก
#น้อมรำลึกถึงพระองค์ท่าน