16/10/2026
CÔNG THỨC BÚN CHẢ NINH BÌNH
Món này ăn cùng bún lá sợi nhỏ, rau sống và dưa góp đu đủ cà rốt thái lát mỏng bản to. Chả nóng vừa nướng xong, cắt một miếng cho vào bát nước mắm chua ngọt thanh nhẹ, thêm miếng dưa góp giòn giòn rồi gắp nguyên một lá bún ăn cùng thì đúng là nhức nách các bác ạ.
NGUYÊN LIỆU
Khẩu phần 4–5 người
Phần chả phên
700g thịt vai heo
300g mỡ phần
5 củ hành tím
4 tép tỏi
2 thìa canh nước mắm
1 thìa canh dầu hào
1 thìa canh đường
1 thìa canh mật ong
1 thìa canh nước hàng nhạt
1 thìa canh dầu ăn
1/2 thìa cà phê hạt nêm
1 thìa cà phê tiêu xay
Phần nước mắm
100ml nước mắm 35–40 độ đạm
500ml nước lọc
90–100g đường
50ml giấm gạo
25–30ml nước cốt chanh hoặc quất
20g tỏi băm
15–20g ớt băm
Phần dưa góp
200g đu đủ xanh
100g cà rốt
2 thìa canh giấm gạo
2 thìa canh đường
1/2 thìa cà phê muối
Phần bún và rau ăn kèm
1–1,2kg bún lá sợi nhỏ
Xà lách
Kinh giới
Tía tô
Húng thơm
Rau mùi
CÁCH LÀM
1. SƠ CHẾ VÀ ƯỚP THỊT
Nạc vai nên chọn phần thịt có độ mềm, không quá nạc. Mỡ phần chọn miếng trắng, chắc và không có mùi. Tỷ lệ khoảng 700g nạc vai với 300g mỡ là vừa đẹp để sau khi nướng phên chả vẫn mềm mọng.
Thịt và mỡ rửa sạch rồi để thật ráo. Có thể dùng giấy bếp thấm kỹ nước trước khi xay.
Thịt đem xay hạt vừa hoặc băm nhỏ. Không xay quá nhuyễn và đặc biệt không quết thịt thành một khối mịn như giò sống. Khi nhìn vào hỗn hợp vẫn phải nhận ra những hạt thịt và mỡ nhỏ. Đây chính là phần tạo nên bề mặt gồ ghề, xém không đều rất đặc trưng sau khi nướng.
Hành tím và tỏi bóc vỏ rồi băm thật nhỏ.
Cho toàn bộ thịt và mỡ vào tô lớn, thêm hành tím, tỏi cùng 2 thìa canh nước mắm, 1 thìa canh dầu hào, 1 thìa canh đường, 1 thìa canh mật ong, 1 thìa canh nước hàng nhạt, 1 thìa canh dầu ăn, 1/2 thìa cà phê hạt nêm và 1 thìa cà phê tiêu xay.
Dùng tay trộn và bóp nhẹ cho gia vị phân bố đều. Chỉ trộn đến khi hỗn hợp bắt đầu có độ kết dính vừa phải là dừng, không nhồi hoặc quết quá lâu khiến chả bị dai và mất texture thịt.
Bọc kín tô thịt rồi cho vào ngăn mát ít nhất 2 giờ. Nếu có thời gian nên ướp khoảng 4–6 giờ để gia vị ngấm sâu hơn.
2. DÀN CHẢ PHÊN
Sau khi ướp, lấy thịt ra và chia thành những phần lớn.
Đặt một phần thịt giữa hai lớp giấy nến rồi dùng tay hoặc cây cán nhẹ nhàng dàn thịt thành một phên rộng, dày khoảng 6–8mm.
Không nặn thịt thành viên. Không chia thành những miếng tròn nhỏ giống hamburger. Chả của món này phải đọc được rõ hình thái một phên thịt lớn.
Cũng không cần cố chỉnh bốn cạnh vuông vức. Mép phên hơi thô, chỗ lồi chỗ lõm tự nhiên sẽ đẹp hơn và khi nướng những phần nhô lên sẽ bắt nhiệt, tạo các điểm xém thơm.
Dàn thịt tương đối đều để tránh chỗ quá dày còn sống trong khi chỗ mỏng đã khô.
Bóc lớp giấy nến phía trên, nhẹ nhàng chuyển phên chả lên vỉ. Nếu phên lớn và mềm thì có thể dàn trực tiếp trên vỉ để hạn chế bị vỡ.
3. LÀM DƯA GÓP
Đu đủ xanh gọt sạch vỏ, bỏ hạt. Cà rốt gọt vỏ.
Đu đủ và cà rốt thái thành những lát mỏng bản to, không bào sợi. Miếng dưa góp cần đủ rộng để khi cho vào bát nước mắm vẫn giữ được độ giòn và nhìn rõ từng lát.
Cho đu đủ và cà rốt vào tô, thêm 1/2 thìa cà phê muối rồi bóp nhẹ. Để khoảng 10 phút cho nguyên liệu tiết bớt nước.
Rửa lại bằng nước sạch rồi để thật ráo. Không bóp quá mạnh làm lát đu đủ và cà rốt bị mềm hoặc gãy nát.
Hòa 2 thìa canh đường với 2 thìa canh giấm gạo cho tan. Cho đu đủ và cà rốt vào trộn đều rồi ngâm khoảng 20–30 phút.
Dưa góp đạt phải giữ được độ giòn, vị chua ngọt nhẹ và không bị mềm nhũn. Phần dưa này sau đó sẽ được cho trực tiếp vào bát nước mắm khi ăn.
4. PHA NƯỚC MẮM
Cho 500ml nước lọc, 90–100g đường và 50ml giấm gạo vào nồi.
Đặt lên bếp đun ở lửa nhỏ đến vừa, khuấy nhẹ cho đường tan hoàn toàn. Không cần đun sôi lâu.
Tắt bếp rồi cho 100ml nước mắm vào khuấy đều. Để hỗn hợp nguội bớt mới thêm 25–30ml nước cốt chanh hoặc quất.
Không cho nước cốt chanh, tỏi và ớt vào lúc hỗn hợp còn quá nóng vì nhiệt sẽ làm mất mùi thơm tươi của chanh, đồng thời khiến tỏi ớt nhanh xuống màu.
Nếm lại theo hướng ngọt thanh trước, sau đó đến vị mặn dịu và cuối cùng là chút chua nhẹ. Nước mắm ăn cùng bún và chả phải tương đối loãng, trong, màu vàng hổ phách sáng chứ không pha sánh như nước mắm kẹo ăn cơm tấm.
Khi nước mắm đã nguội mới cho tỏi và ớt băm vào.
Lúc chuẩn bị ăn có thể làm nước mắm ấm nhẹ rồi cho vài lát đu đủ và cà rốt đã ngâm vào bát. Nước mắm ấm gặp miếng chả vừa nướng xong sẽ thơm hơn hẳn.
5. NƯỚNG CHẢ PHÊN
Than hoa đốt đến khi cháy hồng và tương đối ổn định mới bắt đầu nướng. Không đặt chả lên lúc than còn bùng ngọn lửa lớn vì mật ong và đường trong phần ướp rất dễ cháy.
Kẹp phên chả vào vỉ rồi đặt cách mặt than một khoảng vừa phải. Ban đầu nướng ở nhiệt vừa để phần thịt bên trong có thời gian chín và phên chả định hình.
Trở vỉ thường xuyên để hai mặt chín đều. Khi thịt bắt đầu săn, phần mỡ bên trong sẽ rịn ra và bề mặt chả dần chuyển sang màu vàng nâu.
Khi chả gần chín mới đưa vỉ gần than hơn một chút để lấy màu.
Đây là lúc cần canh kỹ. Mục tiêu không phải nướng cả phên thành một màu nâu đen đồng nhất mà phải tạo được những mảng xém tự nhiên: phần thịt nhô cao vàng nâu đậm hơn, mép phên hơi cháy cạnh trong khi những vùng còn lại vẫn giữ màu vàng nâu hấp dẫn.
Chả đạt là khi mặt ngoài xém thơm, mỡ rịn nhẹ, mép có vài điểm cháy cạnh nhưng ấn vào vẫn cảm nhận được độ mềm.
Không nướng quá lâu chỉ để lấy màu thật đậm. Phên chả có diện tích lớn nên nếu để trên than quá lâu sẽ mất nước rất nhanh.
Nướng xong để chả nghỉ khoảng 2–3 phút rồi mới cắt hoặc xé. Lúc này phần nước thịt ổn định lại, chả sẽ mọng hơn.
6. HOÀN THIỆN
Bún dùng bún lá sợi nhỏ, để nguyên thành từng lá rõ ràng. Không đánh tơi thành một đĩa bún rối và cũng không cuộn thành từng tổ tròn.
Rau sống nhặt sạch, rửa kỹ rồi để thật ráo. Xếp xà lách, kinh giới, tía tô, húng thơm và rau mùi ra đĩa.
Chả phên vừa nướng xong xếp nguyên phên ra đĩa lớn để giữ được cảm giác WOW của món. Khi ăn mới cắt hoặc xé từng phần thành miếng vừa ăn.
Múc nước mắm ấm ra bát, thêm vài lát đu đủ và cà rốt, tỏi ớt vừa đủ.
Gắp một miếng chả phên nóng cho vào bát nước mắm, thêm một lá bún và rau sống rồi ăn cùng. Chả xém thơm và béo nhẹ, bún mềm, rau thơm mát, dưa góp giòn và nước mắm chua ngọt thanh cân bằng lại toàn bộ vị béo của thịt.
MẸO ĐỂ BÚN CHẢ NINH BÌNH NGON
Tỷ lệ khoảng 80% nạc vai và 20% mỡ là phần không nên cắt giảm quá nhiều. Chả được dàn thành phên lớn nên diện tích tiếp xúc với nhiệt cao, nếu dùng toàn thịt nạc thì mặt ngoài chưa kịp xém đẹp bên trong đã rất dễ khô.
Thịt chỉ xay hạt vừa. Nếu xay quá nhuyễn rồi quết kỹ, phên chả sau khi nướng sẽ mịn và dai giống chả ép hơn là có bề mặt thịt băm gồ ghề như món này cần.
Độ dày khoảng 6–8mm khá quan trọng. Dàn quá mỏng thì chả nhanh khô, còn quá dày thì bên ngoài dễ cháy trước khi bên trong chín.
Khi nướng không nên cố lấy màu ngay từ đầu. Nướng nhiệt vừa cho thịt chín và mỡ bắt đầu rịn trước, sau đó mới đưa gần than để tạo những điểm xém. Làm như vậy phên chả vừa có mùi than vừa giữ được độ mọng.
Đu đủ và cà rốt phải thái lát mỏng bản to, không bào sợi. Miếng dưa vừa giòn vừa đủ diện tích để ngấm nước mắm nhưng vẫn giữ được hình dáng khi ăn.
Bún cũng phải là bún lá, từng lá bún sợi nhỏ nhìn rõ ràng. Khi ăn gắp từng lá cùng chả, rau và nước mắm sẽ đúng tinh thần của món hơn hẳn việc đánh tơi thành bún rối.
Cuối cùng, món này ngon nhất vẫn là lúc chả vừa rời khỏi bếp than. Một phên chả nóng hổi, mặt ngoài xém thơm mà bên trong còn mềm mọng, xé một miếng thả vào bát nước mắm ấm, thêm lát đu đủ cà rốt rồi gắp nguyên lá bún ăn cùng thì đúng là MỸ VỊ NHÂN GIAN.