15/06/2025
Câu chuyện: “Quán Nhỏ Giữa Bão Lớn”
Năm 2025, giữa lòng thành phố Hồ Chí Minh, có một cửa hàng nhỏ mang tên “Mẹ Bông Homecare”, chuyên bán đồ dùng cho mẹ và bé: balo thêu tên, quần áo cotton, bình sữa cao cấp... Chủ quán là chị Hạnh – một bà mẹ hai con, khởi nghiệp từ năm 2020 bằng đôi tay trắng và niềm tin “buôn hàng chất, lời ít nhưng khách quay lại nhiều”.
Thế nhưng, sóng gió bắt đầu nổi lên từ đầu năm 2024, khi nhà nước siết chặt chính sách thuế: áp thuế doanh thu 5% cho hộ kinh doanh, đồng thời yêu cầu hóa đơn đầu vào có nguồn gốc rõ ràng. Điều này tưởng chừng hợp lý, nhưng lại là một “đòn đau” với chị Hạnh – người vốn quen nhập hàng từ các mối nhỏ, hàng xách tay hoặc xưởng gia công không xuất hóa đơn.
“Em không lách luật, nhưng thiệt sự là mấy xưởng thêu balo hay may đồ em lấy hàng xưa nay toàn chỗ quen, không ai có hóa đơn VAT hết. Giờ không chứng minh được đầu vào, lại còn bị tính thuế trên cả doanh thu thì em chết chắc!”
Doanh thu mỗi tháng hơn 100 triệu, nhưng lời thực chỉ tầm 10-15 triệu sau khi trừ chi phí. Thế mà chị Hạnh vẫn phải đóng thuế theo doanh thu gộp, không được khấu trừ đầu vào. Trong khi đó, khách hàng ngày càng “chuộng Shopee, Tiki” – giá rẻ hơn, có mã giảm, có trả góp.
Cùng lúc đó, các cửa hàng lớn hoặc doanh nghiệp đủ điều kiện xuất hóa đơn lại được hoàn thuế, chiết khấu cao, đẩy các hộ nhỏ như chị Hạnh vào thế khó. Bạn hàng cũng dần e ngại hợp tác, vì sợ liên đới không có đầu vào hợp lệ.
Cuối cùng, tháng 3/2025, chị Hạnh buộc lòng phải tạm đóng cửa shop offline, chỉ giữ lại gian hàng online nhỏ, bán cầm chừng qua Zalo và Facebook. Nhưng rõ ràng, niềm tin kinh doanh đã lung lay.
Cái kết chưa trọn
Chị Hạnh giờ đây tham gia các nhóm kêu gọi chính sách thuế phù hợp hơn cho tiểu thương, kiến nghị cần lộ trình rõ ràng để xưởng nhỏ, hộ cá thể có thể chuyển đổi dần dần sang mô hình minh bạch hơn, không bị đánh úp đột ngột.
“Nếu nhà nước muốn chống thất thu thuế, em ủng hộ. Nhưng cũng xin hãy để tụi em có cơ hội tồn tại, chứ không thì tiểu thương chỉ còn nước... bỏ nghề.”
Thông điệp từ câu chuyện:
Chính sách thuế cần minh bạch, công bằng, nhưng cũng cần lắng nghe thực tế của người buôn bán nhỏ, vốn đang chịu nhiều áp lực từ giá cả, thị trường, lạm phát và công nghệ số. Nếu không có sự hỗ trợ, cả một thế hệ doanh nhân trẻ sẽ bị cuốn trôi trong cơn bão quy định mà không kịp thích nghi.
